شريف رضى در حقائق التأويل به بررسى موضوع مىپردازد و به جنبه‌هايى احاطه‌اى دارد كه ديگران چنين احاطه‌اى نداشته‌اند ، و به بيان آرايى مىپردازد كه معتقديم بيشتر آن شايستهء توجّه و بررسى و دقّت نظر و تعمّق در آن مىباشد . وى اين آرا را جز به ندرت به صاحبانش اسناد نمىدهد . مىگويد : « عبد اللّه بن سلام وقتى از شام آمد ، نزد پيامبر ( ص ) رسيد و قبل از خانواده‌اش اسلام آورد و گفت : اى رسول خدا ! گمان نمىكردم كه هنگام شنيدن اين آيه به شما برسم ، تا چهره‌ام دگرگون شود . » پيداست كه تبديل و دگرگونى چهره همان تغيير و انتقال به چهره‌اى پست‌تر و زشت‌تر از چهرهء پشت است ، و تغيير چهره به زشتى و پستى ، تغيير در صفات و اخلاق را در پى دارد . از ابن عبّاس روايت مىكند كه مىگفت : « مراد از آن اين است كه بزرگان را از درك هدايت محروم مىسازيم و به گمراهى برمىگردانيم ؛ و آن به حكم و نام‌گذارى و خذلان بعد از معصيت است . و خداوند اين را عذاب آنها قرار داده است . » از برخى روايت مىكند : « در آيه چيزى نيست كه اين عذاب را در دنيا بر آنها نازل كند ، و اين در حالى است كه ايمان نياورده باشند و در آخرت بايد باشد ؛ مثل پستى و مثله شدن كافران در قيامت و با افزايش ندامت و حسرت همراه است . » با اسناد به ديگرى مىگويد : « معناى طمس چهره ، همان از بين رفتن آثار و زشت شدن زيبايىهاى آن است ، و اين معناى آيهء فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها « 1 » مىباشد ؛ يعنى چهره‌ها را در محو زيبايىها و از بين بردن خطوط به پشت گردن تشبيه مىكنيم . پس آيهء فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها تفسيرى از طمس چهره است . اين معنا - اللّه اعلم - همان مراد خداوند در آيهء « أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ » مىباشد ، چون چهره‌ها هرگاه پشت گردن قرار گيرند ، دادن كتاب به انسان در حقيقت از پشت سرش مىباشد ، جايى كه چهره و زبان و چشم است ؛ چون با چشم به نامهء اعمالش مىنگرد و با زبانش مضمون آن را مىخواند ، و همهء اينها در چهره‌اش مىباشد . و اين يكى از دو عذابى است كه خداوند به آن دو تهديد كرده است . پس وقوع طمس در چهره در قيامت است و در دنيا لعنت و سرزنش آنهاست . چنان كه فرموده است : أَوْ نَلْعَنَهُمْ

--> ( 1 ) - نساء ( 4 ) آيهء 47 : و در نتيجه آنان را به قهقرا بازگردانيم .