روى ؛ چنان كه خداوند از اين مطلب خبر داده است . لذا از عمر بن خطاب روايت شده است كه وى به تعزير شاهدى دروغگو فرمان داده است ، به اين شكل كه چهره‌اش را سياه كنند و واژگون بر مركبى سوار شود ؛ چون عذاب از جنس گناه است و وقتى كه چهره‌اش به واسطهء دروغ سياه گردد و سخن واژگون مىشود ، چهره‌اش سياه مىگردد و واژگون سوار مىشود . اين امر محسوس براى كسى است كه قلب دارد ؛ چون در قلب نور و تاريكى ، خير و شر وجود دارد كه بسيار به چهره و چشم سرايت مىكند و اينها بيش از هر چيز به قلب ارتباط دارد . لذا از عثمان - يا غير از او - روايت مىشود كه : « احدى باطنش را پنهان نساخت ، مگر آن كه خداوند آن را بر چهره و زبانش آشكار ساخته است . » خداوند هم در قرآن خبر داده است كه در چهره ظاهر مىشود . فرموده است : وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ « 1 » ؛ و اين تحت مشيّت است . و سپس فرمود : وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ « 2 » ؛ و اين خلق و خوى اوست و محقّق ، كه شرطى ندارد . چون ظهور آنچه كه در قلب آدمى است بر زبانش ، بيشتر از ظهور آن در چهره‌اش مىباشد . امّا در چهره ، ظريف نمايان مىگردد و تنها خداوند آن را مىداند و اگر به صورت اخلاق درآيد ، براى بسيارى از مردم ظاهر مىشود و سياهى و خلق و خوى تقويت مىشود تا براى همهء مردم ظاهر گردد . و چه بسا به ميمون يا خوكى مسخ گردد ، چنان كه در امّتهاى پيشين و اين امّت اتّفاق افتاده است . » بعد از بيان مطالبى مىگويد : « زيبايى و جمالى كه از اعمال نيك در قلب است به چهره سرايت مىكند و زشتى ناشى از اعمال فاسد در قلب نيز به چهره سرايت مىكند . آن‌گاه به واسطهء قدرت اعمال نيك و زشت تقويّت مىيابد و هر چه نيكى و تقوا زياد گردد ، زيبايى و جمال هم فزونى مىيابد و هر چه گناه و دشمنى زياد گردد ، زشتى افزون مىگردد ؛ تا جايى كه زيبايى و جمال چهره مسخ مىگردد . و چه بسا كسانى كه صورت زيبا نداشته باشند ، امّا اعمال نيك چهره‌اش را زيبا مىسازند ؛ تا جايى كه بر چهره‌اش ظاهر مىگردد . »

--> ( 1 ) - محمّد ( 47 ) آيهء 30 : و اگر بخواهيم ، قطعا آنان را به تو مىنمايانيم ، در نتيجه ايشان را به سيماى [ حقيقى ] شان مىشناسى . ( 2 ) - همان ، آيهء 30 : و از آهنگ سخن به [ حال ] آنان پى خواهى برد .