صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

284

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

خبير با قدرت بصيرت يابد ، مگر آن كه خاضع و تسليم و مدهوش گردد و كار را به دست كسى واگذارد كه كليد امور در دستان اوست و هرگونه كه بخواهد در آن دخل و تصرّف مىكند . بنده به اين مرحله جز به عنايت پروردگارش نمىرسد ؛ هرچند انسانى كه قلبش را برد ايمان لمس نمايد ، از آن محروم نمىشود ؛ امّا دو نفر در يك درجه نيستند . اهل درايت اتفاق نظر دارند كه كافران نيز از قدرى از حكمت خداوند بىاطلاع نخواهند بود ، كه اين به خاطر اتمام حجت بر آنها و اثبات دليل براى آنهاست ، و اعمالشان كاملا به آنها ارائه مىشود و به آنها ظلم نخواهد شد . قشيرى اقوالى را مىآورد كه در تعريف رضا و توضيح و تبيين آن و كشف پنهانىهاى آن سهيم است ؛ از جمله سخن ابو عمر دمشقى كه مىگفت : « رضا حذف جزع و فزع در هر حكمى كه باشد . » و جنيد كه مىگفت : « رضا يعنى رفع اختيار . » و ابن عطاء : « رضا يعنى نظر قلب به اختيار پيشين خداوند براى بنده و ترك نارضايتى . » و رويم : « رضا يعنى استقبال از بلاها به شادى . » و نورى : « رضا يعنى شادى قلب به قضاى تلخ . » و قول استادش ابو على دقاق : « انسان خرمهره‌اى است و براى خرمهره خطرى نيست كه حكم حق در آن به معارضه بپردازد . » همچنين سخن اوست : « رضا آن نيست كه بلا را احساس نكنى ؛ بلكه رضا آن است كه بر حكم و قضا اعتراضى نكنى . » و مىگفت : « راه سالكان كه همان راه رياضت است طولانىتر است و راه خواص نزديكتر ولى سخت‌تر و آن اين كه ، عملت به رضا باشد و رضاى تو به قضا . » و سخن محمّد بن خفيف : « رضا بر دو قسم است : رضا به آن و رضا از آن . رضاى به آن يعنى ، به عنوان مدبر از او راضى باشى ؛ و رضاى از آن يعنى ، در آنچه كه حكم مىكند . » و يا سخن او كه مىگفت : « رضا آرامش دل به أحكام او و موافقت قلب به آنچه كه خداوند پسنديده و انتخاب كرده است . از ذو النّون مصرى روايت شده است كه نشانهء رضا سه چيز است : ترك اختيار قبل از قضا ، از دست دادن تلخى و سختى بعد از قضا و هيجان عشق و دوستى در لابه‌لاى بلا . از ابو سليمان دارانى نقل شده است كه : رضا آن است كه از خداوند بهشت نخواهى و از آتش به او پناه نبرى . همچنين از اوست كه : هرگاه بنده از خواسته‌ها آرامش يافت ، او راضى است . و ديگر لمعات روحانى كه افقهاى موضوع را روشن مىسازد و معانى آن را گسترش مىدهد ؛ و همهء اينها دلالت دارد بر اين كه حكمت خالق