حزن حزن و حزن ضدّ سرور است و حزنه به لهجهء قريش است و أحزنه به لهجهء تميم ؛ ولى به هر دو شكل تلفّظ شده است . راغب مىگويد : حزن و حزن سختى و ناهموارى زمين را گويند ؛ و ناهموارى نفس چون غم در آن راه مىيابد و متضّاد آن فرح ( شادى ) است ؛ و به اعتبار خشونت به واسطهء غم گفته مىشود : خشنت بصدره اذا حزنته . و گفته مىشود : حزن يحزن و حزنته و احزنته . در قرآن آمده است : لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى ما فاتَكُمْ « 1 » ؛ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ « 2 » ؛ تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً « 3 » ؛ إِنَّما أَشْكُوا بَثِّي وَ حُزْنِي إِلَى اللَّهِ « 4 » . و اين كه فرموده است : وَ لا تَحْزَنُوا « 5 » ؛ و وَ لا تَحْزَنْ * « 6 » ، به معناى نهى در كسب حزن نيست ؛ چون حزن اختيارى حاصل نمىشود ، بلكه در حقيقت نهى از دست يازيدن به آنچه كه موجب حزن مىشود ، مىباشد . به همين معنا شاعر چنين اشاره كرده است :

--> ( 1 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 153 : تا سرانجام بر آنچه از كف داده‌ايد اندوهگين نشويد . ( 2 ) - فاطر ( 35 ) آيهء 34 : سپاس خدايى را كه اندوه را از ما بزدود . ( 3 ) - توبه ( 9 ) آيهء 92 : برگشتند ، و در اثر اندوه از چشمانشان اشك فرومىريخت . ( 4 ) - يوسف ( 12 ) آيهء 86 : من شكايت و غم و اندوه خود را پيش خدا مىبرم . ( 5 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 139 : غمگين مشويد . ( 6 ) - حجر ( 15 ) آيهء 88 ( و نحل 127 ، طه 40 ، نمل 70 ، قصص 13 و عنكبوت 33 ) اندوه مخور .