صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)
143
معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)
تطيّر ( فال بد زدن ) پرنده يا پرندگان نزد عرب پيش از اسلام نشانهء بدبينى و يا خوشبينى بوده است . طير نام ديگر تطيّر ( فال بد زدن ) است . مىگويند : « لا طير الّا طير اللّه . » منظورشان اين است كه كسى جز خدا نه امر خوب مىآورد و نه بدى را دفع مىكند . راغب مىگويد : تطيّر فلان و اطيّر ، اصل آن تفاؤل زدن به پرندگان است ، امّا در هر امرى كه به آن خوشبينى و بدبينى مىشود به كار مىرود . مىگويند : إِنَّا تَطَيَّرْنا بِكُمْ « 1 » و خداوند فرمود : إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا « 2 » ؛ يعنى به آن بدبينند . أَلا إِنَّما طائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ « 3 » ؛ يعنى فال بد آنها و آنچه كه خداوند براى آنان آماده ساخت به واسطهء كردار بد آنهاست . در لسان العرب آمده است : « كار عرب فال بد و خوب زدن به پرندگان بوده است ؛ و فال بد زدن به پرندهاى كه از سمت راست به سمت چپ بيننده بگذرد ؛ و قارقار كلاغ بوده است . فال بد زدن را طير و طائر و طيرة ناميدهاند ؛ چون به آنها فال بد مىزدند . آنگاه ، خداوند بلند مرتبه به زبان پيامبرش ( ص ) اعلام كرد كه فال زدن آنها باطل است و هيچ فال بد زدن و پرندهاى كه سر مقتول جاى مىگيرد ، حقيقت ندارد و پيامبر فال بد نمىزند . اصل « فأل » كلمه
--> ( 1 ) - يس ( 36 ) آيهء 18 : ما حضور شما را به شگون بد گرفتهايم . ( 2 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 131 : چون گزندى به آنان مىرسيد . ( 3 ) - همان : آگاه باشيد كه [ سرچشمه ] بدشگونى آنان تنها نزد خداست .