مدينه قرار داد . على ( ع ) گفت : « اى رسول خدا ! آيا مرا بر زنان و كودكان مىگمارى ؟ » حضرت ( ص ) فرمود : « آيا نمىخواهى براى من ، همچون هارون نسبت به موسى ( ع ) باشى ! با اين تفاوت كه بعد از من پيامبرى نخواهد آمد ؟ » حضرت واليانى را براى سرزمينهايى كه در دست مسلمانان بود ، - همچون مكه ، طائف ، يمن و . . . - مىگمارد و مردانى را هم براى سريّه‌ها ( مأموريتهاى نظامى ) و لشكرهايى كه به اطراف مىفرستاد ، مأموريت مىداد . چه فرقى است ميان زمان حيات و بعد از مرگ ايشان ؟ با توجه به اين كه بعد از مرگ ايشان ؛ احساس نياز شديدترى مىشود . اكنون اندكى در آيهء أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغاً « 1 » تأمّل مىكنيم : مىبينيم سخن بليغ در اين‌جا ، جانشين آلت ضرب و زجر گشته و جاى ابزار منع را گرفته ، چون سخن متوجّه منافقان است . چنان كه از صدر آيه مشخّص مىشود ، آنهايى هستند كه از اظهار كينه‌ها و آنچه در دل دارند و آزار پيامبر ( ص ) و مؤمنان رويگردان نيستند . همچنين مسأله را به وضوح درمىيابيم كه بلاغت در سخن تأثيرش برنفس بيشتر است به طورى كه مساوى ابزار و آلات جنگى قرار مىگيرد و حتّى نزد انسانهاى مستعد و جانهاى حسّاس تأثيرگذارتر است . آن‌گاه بعد از تلاوت حِكْمَةٌ بالِغَةٌ « 2 » احساس مىكنيم كه ما ملزميم به تعريف اين بلاغت كه عرب با آن آشناست و ميان آنها رواج گسترده‌اى دارد تا جايى كه تقريبا بزرگ و كوچك ، شريف و غير شريف ، همه كم و بيش در اين فنّ زيبا و جذّاب بهره دارند . در قرآن اوج اين بلاغت آمده است و در دل و جانشان تأثيرى عميق گذاشته و عقلشان را تحت سيطرهء خود درآورده است . و با ويژگيهايى كه دارد ، هر چقدر تلاش كردند و در تقليد از آن اصرار ورزيدند ، سخن آنان به آن نرسيد . بلاغت چيست ؟ و سخن بليغ كدام است ؟ « بلاغت » در لغت به معناى رسيدن و به پايان آمدن است ؛ و « ابلاغ » يعنى رساندن ، و

--> ( 1 ) - نساء ( 4 ) آيهء 63 : اينان همان كسانىاند كه خدا مىداند چه در دل دارند . پس از آنان روى برتاب ولى پندشان ده ؛ و با آنان سخنى رسا كه در دلشان مؤثّر افتد ، بگوى . ( 2 ) - قمر ( 54 ) آيهء 5 : حكمت بالغه .