كريم زمانى جعفرى
117
فرهنگ لغات نهج البلاغه (فارسى)
اصابَ : برخورد كرد ، به هدف خورد ، درست گفت . مص . اصابة ر . ص و ب - اصاب ، فعل ماضى مفرد مذكر غايب از باب افعال است . ليكن در موارد ذيل معنى مضارع ( برخورد كند ، درست مىگويد ، درست بگويد ) يافته است : لا يدرى اصاب ام اخطأ . خ 17 ص 71 س 13 فان اصاب خاف . خ 17 ص 71 س 13 اصابكم حاصب . خ 57 ص 147 س 3 اصاب البلاء من ابصر فيها . خ 92 ص 273 س 2 اصاب سبيل السلامة . خ 205 س 676 س 12 اصابع : م . اصبع : انگشت . ر . ص ب ع اشترتم اليه باصابعكم . خ 99 ص 295 س 9 فجمع اصابعه . خ 141 ص 431 س 1 اصابيغ : ج . اصباغ . م . صِبْغ : رنگ . ر . ص ب غ - اصابيغ ، جمع الجمع است . فى الاصابيغ . خ 164 ص 530 س 10 اصْبْتُ : برخورد كردم . مص . اصابة ر . ص و ب - اصبت ، فعل ماضى متكلم وحده از باب افعال است . لو شرطيه غالبا براى امتناع مىآيد و گاهى براى مجرّد تعليق . لو امتناعيه براى شرطى است كه مقترن به زمان گذشته باشد . در اينجا ( برخورد كرده بودم ) معنى مىدهد . لو اصبت له حملة . ك 139 ص 1156 س 3 اصْبَحْنا : بامداد كرديم ، صبح كرديم ، در بامداد در آمديم . مص . اصباح ر . ص ب ح - اصبحنا ، فعل ماضى متكلّم مع الغير است . انّا قد اصبحنا فى دهر عنود . خ 32 ص 107 س 2 لقد اصبحنا فى زمان . خ 41 ص 127 س 1 انما اصبحنا نقاتل . خ 121 ص 378 س 2 اصْبَحُوا : بامداد كردند ، صبح كردند ، در بامداد در آمدند . مص . اصباح ر . ص ب ح - اصبحوا ، فعل ماضى جمع مذكر غايب از باب افعال است . فاصبحوا فى فجواة . خ 212 ص 695 س 10