مهاجران كه آنجا حاضر بودند بيعت كردند و اين وسيله‌اى شد تا رئيس قبيلهء اوس هم با او بيعت كند ، تا مبادا سعد بن عباده رئيس قبيلهء خزرج به پيروزى برسد . مهاجران به همين اندازه از بيعت بسنده كردند و در حالى كه مردم را به بيعت ابو بكر فرا مىخواندند ، از سقيفه بيرون آمدند . بررسى آنچه از ضرب و شتم در سقيفه گذشت و نيز تحليل حوادث تلخى كه پس از آن رخ داد ، نيازمند نگارش كتابى جداگانه است كه اكنون در صدد آن نيستيم . در بيان آن تنها به سخن عمر بن خطاب اكتفا مىكنيم كه پرده از بسيارى از آنچه تا مدتى پس از آن پيش آمد بر مىدارد . وى گفت : « بيعت ابو بكر ، اشتباهى بود كه جاهليت آن را بر عهده داشت و خداوند ، مسلمانان را از شرّ آن نگه‌داشت » . يا « بيعت ابو بكر اشتباهى بود كه سامان يافت و اين گونه بود ، جز اينكه خداوند از شرّ آن نگه‌داشت . پس هر كس با فردى بدون مشورت با مسلمانان بيعت كند ، بيعتش بىارزش است . » « 1 » 2 . پيشگامان تشيع در صدر اسلام روشن شد كه عنصر اساسى تشيع ، اين عقيده است كه رهبرى حكيمانهء اسلامى در دو زمينهء تعليم و سياست ، منحصر در على عليه السلام و خاندان اوست . اين اصل فراگير ميان شيعه ، مانند ستون فقرات در ميان مسايل اصولى ديگر است . براى آشنايى با پيشگامان تشيّع و معتقدان به اين عقيده ، نام شمارى از صحابهء شيعه از بنى هاشم و ديگران را ياد مىكنيم : 1 . عبداللَّه بن عباس 2 . فضل بن عباس 3 . عبيداللَّه بن عباس 4 . قثم بن عباس 5 . عبدالرحمن بن عباس 6 . تمام بن عباس

--> ( 1 ) . سيرهء نبوى ، ابن هشام : ج 2 ، ص 658 ؛ تاريخ طبرى : ج 2 ، ص 446