واقدى اخبار فراوانى دربارهء قلعهء صعب بن معاذ آورده كه حكايت از بزرگى آن و نيز غنايم فراوانش دارد . پس از گشوده شدن حصون نطات - كه شامل حصن ناعم و حصن صعب بن معاذبوده - يهوديان به قلعة الزبير رفتند . اين قلعه نيز سه روز در محاصره بوده و به كمك يكى از يهوديان فتح شد . با فتح قلعة الزبير ، تمامى حصون نطات فتح شد و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دستور داد تا محل لشكرگاه را عوض كنند . « 1 » بدين ترتيب روشن مىشود كه منطقه نطات با منطقهء شق فاصله داشته ، به طورى كه تغيير لشكرگاه ضرورى بوده است . پس از تغيير محل لشكرگاه ، مسلمانان به سوى « شقّ » رفته‌اند كه خود حصون چندى داشته است . اولين آنها حصن ابىّ بوده است . در آنجا چند نفر از يهوديان مبارز خواستند كه حباب بن منذر و ابودجانه به جنگ آنان رفته به هلاكتشان رساندند . پس از آن سپاه اسلام بر قلعهء مزبور هجوم برد و يهوديان به سمت حصن نزار كه در ناحيهء ديگر از « شق » بود گريخته و در را محكم بستند . « 2 » از اينان به عنوان « اشد اهل الشقّ » ياد شده كه مقاومت سختى مىكردند و بالاخره پس از نبردى سخت شكست خوردند . اين آخرين حصنى بود كه با جنگ به دست مسلمانان افتاد . صفيه دختر حيى بن اخطب كه پس از اسارت آزاد شده و سپس به همسرى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم درآمد ، در اين قلعه به اسارت گرفته شد . دليل آنكه صفيه و چند نفر ديگر تنها اسيران در حصن نزار بودند ، آن بود كه يهوديان زن و فرزندان را از نطات بيرون كرده ، آنجا را تنها براى جنگ اختصاص دادند . پس از تخليهء كامل نطات ، زنان و فرزندان را به كتيبه منتقل كردند . در اين ميان بنى الحقيق چند زن و بچه را كه از جملهء آنان صفيه بود به نزار منتقل كردند ، زيرا گمان مىكردند آنجا بسيار مستحكم است . به همين دليل ، تنها آنان به اسارت درآمدند . « 3 » پس از سقوط نزار ، سپاه اسلام به سراغ كتيبه ، وطيح و سلالم رفتند . دو قلعهء اخير از آن بنى الحقيق و به همراه قلعهء قموص در شمار قلعه‌هاى كتيبه بوده است . « 4 » زمانى كه سپاه اسلام آمادهء حمله به قلعه‌هاى مزبور شد و ساكنان مطمئن به شكست شدند ، درخواست صلح كردند . آنان همه چيز خويش را تسليم كرده و امنيت يافتند . دو فرزند ابى الحقيق كه بسيارى از اموال خويش را پنهان كرده و على رغم چند بار درخواست پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و اظهار رفع امنيت از آنها در صورت يافتن اموالشان ، قسم ياد كرده بودند كه چيزى ندارند ، وقتى

--> ( 1 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 667 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 5 ، ص 193 - 191 ( 2 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 668 ( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 669 ( 4 ) . طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 106 ، [ و حصون الكتيبه منها : القموص ، و الوطيح والسلالم . ]