سيره نويسان مسبب اصلى جنگ احزاب را يهوديان دانسته‌اند . در اصل ، پس از واقعهء بنى النضير سران آن طايفه كه به خيبر رفته بودند ، به سراغ قريش آمده و از آنان خواستند تا براى به زانو در آوردن رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم « 1 » بايكديگر متحد شده و به جنگ مدينه بروند . قريش نيز با آن كه در مكه نشسته بود ، تمايل جدى به اين اتفاق و اتحاد داشت ، لذا ابوسفيان در پاسخ يهوديان گفت : بهترين افراد براى ما كسانى هستند كه در دشمنى با محمد ما را يارى كنند . « 2 » گفته‌اند كه قريش با ديدن سران يهودى ، بر آن شد تا دربارهء درستى دين خود و لااقل برترى آن بر دين اسلام ، از يهوديان پرسش كند . در يكى از بحثهاى گذشته به هيمنهء فرهنگى اهل كتاب بر اعراب جاهلى سخن گفتيم . اعراب - همانطور كه در اين جا نيز آمده - يهوديان را به عنوان « اهل العلم و الكتاب الأوّل » مىناميدند . سؤال اين بود آيا دين ما ( قريش ) كه خانه خدا صلى الله عليه و آله و سلم را ساخته ، حاجيان را سيراب كرده و عبادت بتان را مىكنيم بهتر است يا دين محمد صلى الله عليه و آله و سلم ؟ پاسخ يهوديان فرصت طلب آن بود كه البته دين شمابهتراست ، زيرا اين خانه را بزرگ مىداريد ، سقايت حجّاج مىكنيد ، شتران را ذبح كنيد ( به قصد اطعام ) و بردين پدران خويش هستيد . « 3 » يهوديان به تحريك قريش بسنده نكرده بلكه قبايلى چون بنى سُلَيْم و غطفان را كه پيشينهء دشمنى با اسلام داشتند به همراهى فرا خواندند . « 4 » يهوديان قول دادند تا در برابر كمك غَطَفان نصف حاصل خرماى خيبر ( و در نقلى تمام حاصل يك سال آن را ) به آنان بدهند . « 5 » قريش نيز همپيمانان خود را به كمك طلبيده و مجموعهء قريش با احابيش ، يك سپاه چهار هزار نفرى را با سيصد اسب را تشكيل دادند ، از بنى سليم هفتصد نفر به فرماندهى سفيان بن عبد شمس « 6 » ، بنو فرازه همگىشان به رهبرى عيينة بن حصن ، قبيله اشجع با چهارصد نفر ، بنى مرّة با چهار صد نفر ، و همچنين بنى اسد به فرماندهى طليحة بن خويلد مجموعاً سپاه

--> ( 1 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 441 ؛ السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، ص 214 [ لنستأصل محمد ] ( 2 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 442 ( 3 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 442 ؛ گفته‌اند كه آيهء پنجاه و يكم سورهء نساء دربارهء همين مطلب نازل شده و البته ازلحاظ محتوا توافق كامل دارد ، السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، ص 215 ( 4 ) . المغازى ، ج 2 ، صص 443 - 442 ( 5 ) . دلائل النبوة ، بيهقى ، ج 3 ، صص 399 - 398 ( 6 ) . پدر ابوالاعور سلمى كه وى همراه با احزاب بغات در صفين بر ضد اميرالمؤمنين عليه السلام و در كنارمعاوية بن ابى سفيان جنگيد و اين چنين احزاب در دوران جاهليت خود با دوران پس از اسلام با يكديگر همراه بودند ، لذا اميرالمؤمنين در تحريض مردم كوفه بر ضد قاسطين مىفرمود : سيروا الى بقية الاحزاب