نجاشى نيز با كتاب آشنا بوده است . وى نوشته است : له كتاب حسن كبير يجمع المبتدأ و المغازى و الوفاة و الردة . « 1 » ياقوت همين عبارت را دربارهء اين كتاب تكرار كرده و اشاره‌اى به اين كه خودش كتاب را ديده يانه ، نكرده است . « 2 » تنها كسى كه به‌طور مفصل از كتاب ابان استفاده كرده و به استفاده از كتاب ابان تصريح كرده شيخ طبرسى مىباشد . ديگرانى كه از كتاب استفاده كرده‌اند ، تنها روايت را از طريق مشايخ خود به ابان رسانده‌اند ، اما نامى از كتاب به ميان نياورده‌اند . يكى ديگر از مورخان عصر نخست تدوين تاريخ عمومى كه مىگويد از كتاب ابان بهره برده ، احمد بن محمد بن واضح يعقوبى است . وى در شمار مورخانى است كه تاريخ را نه به صورت حديث - يعنى به‌طور مسند - بلكه بدون ذكر سند براى تك تك نقلها ارائه مىدهد . با اين حال ، در آغاز جلد دوم ، فهرستى كلى از مآخذ خود را ارائه كرده است . در ميان اين فهرست نام ابان به چشم مىخورد : و كان من رُوينا عنه ما فى هذا الكتاب . . . ابان بن عثمان عن جعفر بن محمد عليهما السلام . پيش از گفتيم كه فؤاد سزگين با استناد به اين سخن گفته است كه ابان بن عثمان بن عفان كتاب سيره‌اى داشته كه يعقوبى از آن استفاده كرده است ، « 3 » در حالى ابان فرزند خليفهء سوم متوفاى ميان سالهاى 95 تا 105 است و چنين كسى نمىتوانسته از جعفر بن محمد الصادق عليهما السلام نقل كرده باشد . اين خطا را عبد العزيز الدورى نيز مرتكب شده است . « 4 » يعقوبى در كتاب تاريخ خود در چندين مورد از امام صادق عليه السلام نقل كرده اما بايد توجه داشت كه او در همان فهرست مآخذ خود تصريح كرده است كه رواياتى به از نقل از ابوالبَخترى از جعفر بن محمد الصادق عليهما السلام نيز نقل كرده است . دراين صورت هرچه در اين كتاب از امام صادق عليه السلام نقل شده نمىتواند از ابان باشد . مواردى كه در يعقوبى به نقل از امام صادق عليه السلام آمده و مىتواند از يكى از دو طريق ابان يا ابوالبخترى باشد از اين قرار است : 1 - مطلبى دربارهء تولد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در دوازدهم ماه رمضان ( ج 2 ، ص 7 ) 2 - نقلى در اين كه ميان ازدواج عبد الله با آمنه و تولد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ده ماه فاصله بوده است ( ج 2 ، ص 9 ) 3 - نقلى در ابن باره كه جبرئيل نخستين بار در روز جمعه بيستم رمضان بر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نازل شده و به همين دليل مسلمانان روز جمعه را عيد دانسته‌اند . ( ج 2 ، ص 22 - 23 )

--> ( 1 ) . رجال النجاشي : 13 ( 2 ) . معجم الأُدباء 1 : 108 ، 109 ( 3 ) . تاريخ التراث العربى ، التدوين التاريخى ، 70 ( 4 ) . بحث فى نشأة علم التاريخ عند العرب 20 ، 21