الشيخ رسول جعفريان

524

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم تا منطقهء حمراء الاسد آمد . « 1 » اين منطقه در فاصله بيست كيلومترى راه مدينه به سوى مكه قرار دارد . واقدى حركت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را روز يكشنبه ؛ يعنى فرداى روز احد مىداند . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پرچم را به دست امام على عليه السلام سپرد « 2 » و آنگاه حركت كردند . در آن لحظه دشمن فاصلهء چندانى از آنها نداشت . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شب دوشنبه دستور دادند تا در پانصد نقطهء بيابان آتش افروخته شود . معبدبن ابى معبد خزاعى كه مشرك اما از خزاعه يعنى از همپيمان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بود - از كنار رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم گذشت تا در منطقهء روحاء به ابوسفيان رسيد و به او گفت : تمامى مردم مدينه بسيج شده و مىگويند تا انتقام كشتگان خود نگيريم باز نمىگرديم . گفته‌اند : ابوسفيان خود موافق بازگشت نبوده و احتمال آن را مىداد كه اوس و خزرج ، حتى كسانى از آنان كه در احد تخلف كرده‌اند ، متحد شده و به شدت مقاومت كنند . « 3 » مشركان كه از بسيج مردم مدينه بيمناك شدند به سرعت راهى مكه شدند . اين خبر به مدينه رسيد و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از سه روز اقامت در حمراء الاسد به شهر بازگشت . « 4 » به هر حال حركت مزبور ، اقدام پيشگيرانهء مهمى براى حملهء سپاه قريش به مدينه بود ؛ به علاوه نوعى روحيه دادن به مردمى بود كه روز قبل به سختى متحمل شكست شده بودند . جنگ احُد در قرآن ابن عوف گفته است : اگر برآنيد تا حكايت احد را بدانيد آيهء يكصدوبيست به بعد سورهء آل عمران را بخوانيد در آن صورت ، گويى كه در احد با ما بوده‌ايد . « 5 » ابن اسحاق نيز مىگويد كه شصت آيهء از سورهء آل عمران به جنگ احد اختصاص دارد . « 6 » شمارى از آيات به صراحت دربارهء وقايع احد بوده و برخى از آنها ، بطور غير صريح به نكاتى كلى اشاره دارد . در آيهء 120 به مؤمنان مىگويد : « اگر خيرى به شما رسد ، اندوهگين شوند و اگر به مصيبتى گرفتار آييد شادمان شوند . اگر شكيبايى ورزيد و پرهيزگارى كنيد زيانى از مكرشان ، به شما نرسد . » بدين ترتيب از لحاظ روحى و نگرانى از شماتت دشمن ، آنان را براى شكيبايى بيشتر در جهت خلاصى از مكر مشركان آماده مىكند .

--> ( 1 ) . دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 3 ، ص 217 ؛ المغازى ، ج 1 ، ص 340 ( 2 ) . در اينجا نيز واقدى قول ديگرى را هم نقل مىكند كه : پرچم را به ابوبكر دادند ! نك : المغازى ، ج 1 ، ص 336 ؛ در يكى از پاورقىهاى گذشته به فلسفهء اين قبيل اختلاف نقلها اشاره كرديم . ( 3 ) . المغازى ، ج 1 ، ص 339 ( 4 ) . دلائل النبوه ، ج 3 ، ص 315 ( 5 ) . المغازى ، ج 1 ، ص 319 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 327 ( 6 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، ص 106