الشيخ رسول جعفريان

471

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

كه : « از ايشان [ معترضان ] مترسيد و از من بترسيد . » يهود مايل بودند قبله مسلمانان به بيت المقدس برگردد به همين دليل عده‌اى از اشراف يهود نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آمده از او خواستند تا قبله را به سمت بيت المقدس بازگرداند آنان گفتند : اگر قبله را بازگرداند از او پيروى خواهند كرد « 1 » ؛ خداوند در برابر فرمود : « وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ بِكُلِّ آيَةٍ ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَ ما أَنْتَ بِتابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ ، براى اهل كتاب هر برهان و نشانه‌اى كه بياورى از قبلهء تو پيروى نخواهند كرد و تو نيز از قبلهء آنها پيروى نمىكنى ، و آنها هم پيرو قبلهء يكديگر نخواهند بود ؛ هرگاه پس از آگاهى ، پى خواهشهاى ايشان به روى ، از ستمكاران خواهى بود . « 2 » » به مؤمنان نيز اطمينان داده شد كه با تغيير قبله ، اعمال گذشتهء آنان ضايع نشده و طبعاً نيازى به اعاده نيست . اين رخداد پس از گذشت شانزده يا هفده ماه از هجرت روى داده و نشان از بحران روابط مسلمانان و يهوديان دارد . در ضمن بايد دانست كه تغيير قبله به كعبه ، براى اعراب جزيره قابل توجه بود ؛ زيرا آنان اعتبار ويژه‌اى براى كعبه قائل بودند . البته اسلام اعتبار كعبه را در سوره‌هاى مكى و حتى در همين سوره بقره و پيش از آيات فوق مطرح كرده بود اما اكنون با قبله شدن آن ، زمينه جديدى براى جذب اعراب به وجود مىآمد . « 3 » همانگونه كه فاصله ميان مسلمانان و يهوديان بيشتر مىشد . بعدها يهوديان مسلمان شده‌اى چون كعب الاحبار مىكوشيدند تا فضليت بيت المقدس را بيش از كعبه نشان دهند و اين البته مورد انكار امامان شيعه عليهم السلام به عنوان حافظان سنت اصيل اسلام بود « 4 » ؛ چنان كه با آيات فراوان قرآن دربارهء كعبه نيز ناسازگار بود . در جريان فتح مكه شخصى نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آمد و گفت : نذر كرده است كه پس از فتح مكه در بيت المقدس نماز بگزارد . حضرت فرمودند : همين جا كنار كعبه نماز بخوان ، ثوابش بيشتر است .

--> ( 1 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 541 ( 2 ) . بقره ، 145 ( 3 ) . اين احتمال را برخى از مفسران داده‌اند كه به دليل جذب اعراب و علاقهء خاص رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به مسلمان كردن آنها ، آن حضرت علاقه‌مند به تغيير قبله بوده ؛ نك : مجمع البيان ، ج 1 ، ص 227 ( 4 ) . امام باقر عليه السلام اين نقل كعب الاحبار را كه كعبه هر صبحگاهان بر بيت المقدس سجده مىكند سخن كذب دانستند ؛ نك : الكافى ، ج 4 ، ص 239 ؛ بحارالانوار ، ج 46 ، ص 354