الشيخ رسول جعفريان
442
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
از آن در جلوگيرى از مخالفت يهود با مسلمانان و محدود كردن آنان در ايجاد نفاق واختلاف در ميان مسلمانان بود . آنها از تماس گرفتن با مشركان و تجارت با آنان منع شده بودند و بدين ترتيب ، مانع مهمى بر سر راه اتحاد قريش و يهود بر ضد اسلام ايجاد شده بود . اين قرارداد ، فرصتى مناسبى براى نشر دعوت اسلامى به شمار مىرفت . « 1 » از سوى ديگر مسلمانان كه پيش از آن فقط بر اساس ايمان خود از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم متابعت مىكردند ، اكنون وفادارى خود را نسبت به اصولى مشخص ابراز كرده و از لحاظ روحى بر اساس ضوابط جديد ، آمادگى بيشترى براى « عمل » داشتند . بايد توجه داشت كه در اين عهد نامه عنوانى براى دولت اسلامى وجود ندارد ، اماتعبير « مؤمنين » حكايت از وجود جامعهء اسلامى به رهبرى رسول دارد . در واقع تعهدات له و عليه در اين قرار داد بر محور « مؤمنان » است . قبايل عربى از جمله يهود بنى نجار ، يهود بنى الحارث ، يهود بنى ساعده ، يهود بنى جُشَم ، يهود بنى الاوس ، يهود بنى ثعلبه ، يهود بنى شطبيه ، نيز همسنگ با يهود بنى عوف شناخته مىشوند ؛ به اين معنى كه « امة واحده » را با مسلمانان تشكيل مىدهند . در اين امت واحده « مسلمانان بر دين خود و يهود نيز دين خود را خواهند داشت . » اين تأمين عمومى در صورتى است كه « افراد دچار ظلم و خطايى نشوند ؛ در آن صورت جز خود و كسان خويش را نابود نخواهند كرد . برّ و نيكى نبايد مانع گناه باشد . موالى بنى ثعلبه و مشاوران و نزديكان ( بطانه : صاحب سرّ ) يهود نيز داخل در اين معاهده هستند و هيچ كس جز به اذن محمد صلى الله عليه و آله و سلم از آن خارج نخواهد شد » ؛ « حتى از قصاص در يك جراحت ( ساده ) نيز گذشت نخواهد شد و كسى كه ديگرى را بكشد ( به صورت فتك يعنى پنهان شدن و بهطور ناگهانى كسى را كشتن ) ، به فتك كشته خواهد شد . البته اگر كسى ظلم كرد ، خارج از اين قرارنامه بوده و مورد فتك واقع خواهد شد . » هدف از اين اصول آن بود كه همه تأمين كامل داشته باشند بويژه در مورد صرف نظر نكردن از قصاص حتى سادهترين جراحت . استثناى به ظلم نيز خود عاملى براى تهديد ( يهود ) به ظلم و تجاوز بود « خداوند بر اين صحيفه ناظر است . يهود مخارج خود را متقبل شد و مسلمانان نيز ؛ و با هركس كه با اهل اين صحيفه به جنگ برخيزد به يكديگر كمك خواهند كرد ؛ و در ميانشان نصيحت و صلح حاكم خواهد بود و نيكى مانع از گناه است . با گناه كسى ، همپيمان او مؤاخذه نخواهد شد و به مظلوم كمك خواهد شد
--> ( 1 ) . مكاتيب الرسول ، ج 1 ، ص 261