حفظ شد . آثار آن را در پيوندهاى سياسى بعدى ابوبكر و عمر ، عثمان و عبد الرحمن بن عوف ( در شوراى بعد از درگذشت عمر ) و نيز ميان زبير و ابن مسعود شاهديم ( زمانى كه عبد الله بن مسعود با عثمان درگير شد ، زبير از عبد الله دفاع كرد و زمانى كه عبد الله درگذشت ، زبير بر او نماز خواند نه عثمان . « 1 » دربارهء عقد اخوت ميان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم و اميرالمؤمنين عليه السلام ترديدى وجود ندارد . « 2 » تنها ترديد ابراز شده از سوى ابن تيميه است كه علاوه بر انكار عقد اخوت در ميان مهاجران ، گفته است : مؤاخاة براى براى تأليف قلوب با يكديگر بوده و معنى ندارد كه رسول خدا با كسى عقد مؤاخاة بسته باشد . بايد توجه داشت كه ابن تيميه فى حد نفسه در صدد انكار بيشترين فضائل امام المتقين على بن ابى طالب عليه الصلاة والسلام است . وى در اين باره مورد اعتراض شديد ديگر اهل سنت از جمله سمهودى و شامى ، عسقلانى و ديگران قرار گرفته است . علاوه بر دهها نص تاريخى ، ابن تيميه به قياس در برابر نص دست زده است . « 3 » بلاذرى در بيان افرادى كه با يكديگر عقد اخوت داشته‌اند ، در آغاز « برادران مهاجر » را ياد كرده و در ادامه از « برادران مهاجرى و انصارى » . « 4 » اين نيز تأييدى است بر اين كه مؤاخاة دو بار صورت گرفته است . از گزارشات مورخان چنين بدست مىآيد كه در مدينه در يك مجلس حدود 45 تن انصارى با 45 تن از مهاجران با يكديگر عقد مؤاخاة بسته‌اند ، گرچه در ادامه با ورود مهاجران جديد اين عقد اخوت استمرار يافته است . بلاذرى نوشته است هيچ مهاجرى بدون برادر وانهاده نشد . « 5 » گزارشهايى نيز دربارهء « عقد خواهرى » در ميان زنان مؤمن در دست است . گفته شده است كه حضرت فاطمه عليها السلام باام سليم عقد خواهرى داشته است . « 6 » در نقل ديگرى از رسول خدا آمده كه خواهران مؤمن عبارتند از ميمونه بنت الحارث وام الفضل سلمى و اسماء . « 7 »

--> ( 1 ) . برخى نيز اخوت با برادران انصارى را پايدار دانسته‌اند ، دربارهء بلال و ابو رويحه انصارى ، نك : السيرة النبوية ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 507 در تاريخ المدينه ، ج 3 ، ص 1056 - 1054 ( 2 ) . به روايت ابن اسحاق رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « تآخَوْا فى الله اخوين ثم اخذ بِيد على بن ابى طالب ، فقال : هذا اخى » السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 505 ( به ادامه بحث نگاه كنيد . ) ( 3 ) . نك : وفاء الوفاء ، ج 1 ، ص 128 ؛ السيرة الحلبيه ، ج 2 ، ص 20 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 534 ؛ الصحيح ، ج 3 ، ص 63 - 61 ( و ارجاعاتى كه در آنجا آمده است ) ؛ الغدير ، ج 3 ، ص 125 - 112 ( و ارجاعات همانجا ) ؛ به تصريح ابن عباس ، رسول خدا در مدينه نيز على عليه السلام را براى اخوت با خود برگزيد . نك : سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 528 ( 4 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 270 ( 5 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 271 ( 6 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، ج 6 ، ص 11 - 10 ( 7 ) . الاستيغاب ، ص 400 - 401