و بدين ترتيب به پيمان خود وفادار ماندند . انصار در آن شب ، تصميم بسيار مهمى را گرفتند و بايد گفت كسانى از آنان به خوبى از اهميت چنين تصميمى آگاهى داشتند . از آن پس آنان در برابر دو گروه مهم ؛ يعنى يهود و قريش قرار مىگرفتند و پى آمدهاى چنين تقابلى ، به سادگى قابل پيش بينى و گذشت نبود . عباس بن عبادة انصارى ( كه در احد به شهادت رسيد ) در آن جمع برخاست و خطاب به انصار گفت : آيا شما آگاهيد كه بر چه چيز با اين مرد بيعت مىكنيد ؟ شما براى جنگ با احمر و اسود ( كنايه از همهء فرقه‌ها و دسته‌ها ) با او بيعت مىكنيد . اگر چنين گمان مىكنيد كه چه بسا با از دست دادن اموالتان و كشته شدن بزرگانتان او را تسليم خواهيد كرد از هم اكنون فكرى بكنيد . چه ، در آن صورت دچار خذلان دنيا و آخرت خواهيد شد . اگر مىبينيد كه حتى در چنين شرايطى به تعهدات خود پاى بند باشيد با او بيعت كنيد . مردم گفتند : اى رسول خدا ! اگر ما با وجود چنين خساراتى در مال و جان چنين تعهدى بسپاريم ، در برابر آن چه خواهيم داشت ؟ آن حضرت فرمود : بهشت . بدنبال آن ، تك تك انصار با حضرت بيعت كردند . « 1 » گفته شده كه در آن حال ، صدايى در عقبه شنيده شد كه ( خطاب به مشركان ) فرياد مىزد : آيا شما متوجه مذموم شدگان و صابئىها هستيد ؟ ! آنان براى جنگ با شما اجتماع كردند . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمودند : « اين صداى شيطان است » آنگاه افزودند : به سوى محل كاروانهايتان متفرّق شويد . در آن حال عباس بن عباده تأكيد كرد كه اگر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دستور دهد ، فرداى همان شب بر روى مردم حاضر در منى شمشير خواهند كشيد . اما رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود كه اجازهء چنين كارى را ندارد و آنان به سوى محل كاروانشان حركت كنند . « 2 » اقدام مهمى كه توسط رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم براى ايجاد انضباط در ميان انصار صورت گرفت ، آن بود كه تعداد دوازده نفر از آنان را به عنوان نقيب برگزيد تا ديگران را كنترل كرده و مردم با آنان در تماس باشند . در واقع آنان سرپرست افراد زيردست خود به شمار مىرفتند . پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم تأكيد كرد كه اين عدد را به اين دليل در نظر گرفته كه موسى از ميان بنى اسرائيل دوازده نقيب را برگزيد . « 3 » آن حضرت آنان را به حواريين حضرت عيسى -

--> ( 1 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 446 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، صص 363 و 364 ؛ دربارهء نخستين بيعت كننده ميان اسعد بن زراره ، ابوالهيثم بن التيّهان و براء بن معرور اختلاف است . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 222 ( 2 ) . طبرى ، ج 2 ، ص 365 ؛ السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 448 ؛ طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 223 ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 254 [ ان موسى - عليه السلام - اخذ من بنى اسرائيل اثنى عشر نقيباً و انّى آخذمنكم اثنى عشر ] طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 222 ؛ خداوند نيز مىفرمايد : « ولَقَدْ اخَذْنا ميثاقَ اسرائيل و بعثه اثنى عشر نقيبا » مائده : 12 ؛ قابل توجه اين كه آن زمان هنوز سورهء مائده - كه گفته شده يكى از آخرين سوره‌هاى نازل شده است - نازل نشده بود . بلاذرى با برشمردن بيعت كنندگان ، آنها را براساس وابستگى خاندانى ، جدا جدا ياد كرده و هر چند نقيب كه در ميان يك طايفه بوده ، ياد كرده است . از اوسيان 12 نفر كه سه نقيب در ميانشان بوده ، از بنى النجار بن حارثه 9 نفر كه يك نقيب داشته‌اند ، از بنى الحارث بن خزرج 7 نفر كه دو نفرشان نقيب بوده‌اند ، از بنى زريق 7 نفر كه يكى از آنان نقيب بوده است ؛ از بنى سلمة بن سعد 28 مرد و يك زن كه دو نفرشان نقيب بوده‌اند ، از بنى ساعده دو نفر مرد و يك زن كه هر دو مرد نقيب بوده‌اند ، از بنى عوف پنج نفر كه يكى نقيب بوده است . نك : انساب الاشراف ، صص 251 - 240