الشيخ رسول جعفريان
378
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
( مقريزى نه نفر را از خزرج و سه نفر را از اوس دانسته است ) . « 1 » آنها در اين ديدار با رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بيعت كردند . اين بيعت به « بيعة النساء » شهرت يافته است . اين نام برگرفته از محتواى بيعتى است كه به نوشته سمهودى بعد از فتح [ بخوانيد بعد از حديبيه ] براساس آيهء دوازدهم سورهء ممتحنه از زنان گرفته مىشده است . « 2 » از آنجا كه اين سوره بعد از صلح حديبيه نازل شده ( در صورتى كه نام بيعة النساء برگرفته از اين آيه باشد ) بايد بعدها مورخان اين نام را براى آن بيعت برگزيده باشند . آنچه مسلم است اين كه در اين زمان حكم « جهاد » نيامده بوده است [ و لم يفرض يومئذٍ القتال ] « 3 » ؛ برخى از محقّقان ( محتملًا بر همين اساس كه در اين بيعت نامى از قتال به ميان نيامده ) بيعة النساء را به « بيعتى كه مشتمل بر حرب نباشد » تفسير كردهاند . « 4 » محتواى اين بيعت چنان بوده كه مسلمانان متعهد شوند كه : به خداوند شرك نورزند ، دزدى و زنا نكنند ، فرزندانشان را نكشند ، دروغ دربارهء اولادى كه در ميانشان مىآيد نگويند [ با دروغ فرزند را به غير پدر خود نسبت ندهند « 5 » ، ] و در كار معروف عصيان نورزند . هركس چنين كند پاداش وى بر خداست [ و در نقلى ديگر است : « براى او بهشت خواهد بود » ] و كسى كه به آنها عمل نكند بر خداست كه او را عذاب كند يا ببخشايد [ و در نقلى ديگر آمده : كسى كه در دنيا به آنها عمل نكند و عقوبت آن را ببيند ، همان عقوبت كفاره و پاكى وى خواهد بود اما كسى كه عمل نكند و خداوند گناهش را پنهان سازد برخداست كه او را عذاب كند يا ببخشايد « 6 » ] به جز جزئيات آخر ، محتواى بيعت ، همان مطالبى است كه در سورهء ممتحنه آيهء 12 آمده است . « 7 » اين بيعت را بيعت « عقبهء اولى » يا بيعت « عقبه صغرى » مىنامند .
--> ( 1 ) . وى براء بن معرور اوسى را نيز از جمله اين افراد دانسته است ( امتاع الاسماع ، ج 1 ، ص 33 ) ( 2 ) . وفاء الوفاء ، ج 1 ، ص 224 ، و نك : انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 239 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 271 ؛ السيرة النبويه ، ابن كثير ، ج 2 ، ص 180 ؛ تعبير سمهودى « بعدالفتح » است كه قاعدتاً بايد خطا باشد ؛ زيرا آيه براساس آنچه مفسران نوشتهاند ( مجمع البيان ج 9 ، ص 274 ) مربوط به مهاجرت زنان پس از صلح حديبيه است . ( 3 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 220 ( 4 ) . الصحيح من سيرة النبى صلى الله عليه و آله و سلم ، ج 1 ، ص 199 ( 5 ) . مجمع البيان ، ج 9 ، ص 276 ، و نيز نك : السيرة الحلبيه ، ج 2 ، ص 7 ( 6 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 433 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 270 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 2 ، ص 356 ( 7 ) . يا ايها النَّبىُّ اذا اجاءَ كَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعنَكَ عَلى انْ لايُشْركن بِاللَّهِ وَلايَسْرقْنَ وَلا يَزْنينَ وَلايَقْتُلْنَ اوْلادَهُنَّ وَلايَأْتينَ بِبُهْتانٍ يَفْتَرينَهُ بَيْنَ ايْديهنَّ وَارْجُلهنَّ وَلايعصينَكَ ففى مَعْرُوفٍ فَبايِعهُنَّ واسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ انَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ .