الشيخ رسول جعفريان

369

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

دربارهء دليل سكونت آنان در اين نواحى ، به خاطر داشتن اطلاعاتى از تورات ؛ دربارهء ظهور رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در چنين ديارى ، اخبار زيادى را مورّخان نقل كرده‌اند « 1 » سكونت آنها بيشتر در كنار حره شرقى بوده است . از لحاظ نژاد ، اين مسلّم است كه يهوديان اين نواحى غير عرب و از بقاياى يهود اسرائيلى بوده‌اند . از اشارات مستمرّ قرآن به بنى اسرائيل و تطبيق آنها بر يهوديان مدينه ، مىتوان چنين امرى را ثابت دانست . به علاوه ، منابع اتفاق دارند كه زبان مذهبى آنان عِبْرى بوده است . علاوه بر اين مورّخان و نسب شناسان عرب - كه براى همهء ساكنان ، حتى شده نسب عربى وضع مىكنند - هيچگونه نسب عربى براى آنان ياد نكرده‌اند . اينها نشان مىدهد كه غير عرب بودن آنها براى همه محرز بوده است . اعرابى كه با نام اوس و خزرج شناخته مىشدند - و بعدها با نام انصار - مهاجرانِ جنوب جزيرة العرب به اين ناحيه بوده‌اند . اوس و خزرج دو فرزند يك پدر با نام حارثة بن ثعلبه بوده‌اند . « 2 » از اوس يك فرزند به دنيا آمد به نام مالك بن اوس و بدنبال آن از پنج فرزند وى ، پنج بطن در ميان اوس شهرت يافت كه هر كدام خود چند خاندان و طايفه در خود داشتند . خزرج خود پنج فرزند داشت ( ! ) كه از آنها نيز پنج بطن در درون قبيله خزرج شكل گرفت و در زمان ظهور اسلام هر كدام آنها نيز مشتمل بر چند خانواده و عشيره بودند ؛ به عنوان مثال از نسل نجار بن ثعلبة بن خزرج چهار عشيره با نامهاى مالك بن نجار ، عدى بن نجار ، مازن بن نجار و دينار بن نجار شكل گرفت كه در ميان دو حره شرقى و غربى زندگى كرده و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز در همانجا فرود آمد و مسجد نيز همانجا ساخته شد . - بنى نجار دايىهاى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بودند - محل‌هايى كه اوسيان در آن سكونت داشتند در حوالى مناطق يهودى نشين مدينه در قسمت حرهء شرقى و نواحى قبا قرار داشت . جايى كه از لحاظ زراعى داراى زمينهاى قابل و حاصلخيزى بود . اوسىها با بنى قريظه پيمانهايى داشتند . تاريخ و دلايل مهاجرت اين قبايل يمنى به شمال جزيره ، مورد توجه اخباريان و تاريخ نويسان بوده است . بيشترين تكيه بر روى سيل عرم و خراب شدن سدّ مأرب صورت گرفته كه بدنبال آن ، تعداد زيادى از قبايل جنوب به مناطق مختلف جزيره مهاجرت كردند ( كه از جملهء آنها مهاجرت خزاعه به مكه بود ) اين نظر كه مهاجرت اوس و خزرج

--> ( 1 ) . [ ان علماؤهم كانوا يجدون فى التوراة صفة النبى صلى الله عليه و آله و سلم و انه يهاجر الى بلد فيه نخل بين حرتين فاقبلوامن الشام يطلبون الصّفه ] معجم البلدان ، ج 6 ، ص 84 ( 2 ) . اوس و خزرج با عنوان « بنى قيله » شناخته مىشدند . در يك نقل آمده كه « قيله » مادر اوس و خزرج بوده است .