هدف و الا به كار گيرد و بدين ترتيب ، همان خصلتهاتوانسته است زمينه‌اى براى رشد اسلام گردد . از جمله خصلتهاى عرب جاهلى ، توانايى تحمل شدايد و سختيها بود . اين ويژگى در ساختن يك قوم و آماده كردن او براى مقابله با دشواريها و مشكلات ، كاربرد جدى و عملى دارد . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در مواجههء با مشركان و اشراف و قبايل بدوى عرب و نيز جنگهاى طولانى با آنها در مدينه ، از اين ويژگى موجود در اصحاب خود بهرهء كافى برد ؛ زيرا در آن شرايط مسلمانان گرفتار مشكلات فراوانى شدند ؛ اما از آنجا كه عرب جاهلى در محيط گرم و سوزان عربستان در شرايط سخت و بدون آب و گياه زندگى كرده و با سختيها خو گرفته بود ، توانست همراه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در محروميتها مقاومت نمايد و در مقابل فشارها تحمّل لازم را نشان دهد . زندگى بدون رفاه در جاهليت ، كه بيش از نود درصد مردم با آن درگير بودند ، به اعراب صلابت خاصى داده و اين آمادگى را در آنان بوجود آوررده بود كه حتّى در برابر بىآبى بتوانند مقاومت كنند . مطالعهء سيره ، نشان مىدهد كه على رغم وجود مشكلات فراوان ، كمتر اعتراضى از ناحيهء صحابه بر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شده است . در اصل ، عربها بويژه ياران پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مردمان اشرافى نبودند بلكه بيشتر آنان از طايفهء محروم و زيردست بودند . نويسنده در آثارى كه مطالعه كرده ، تنها به يك مورد اعتراض در اين زمينه برخورد كرده و آن اين كه يكى از صُفّه نشينان مسجد مدينه كه معمولًا افراد فقير در آنجا مىآمدند ، مىگويد : در آنجا رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم قدرى خرما ميان افراد قسمت مىكرد . يك روز ، وقتى آن حضرت در حال نماز بود مردى فرياد زد : ، اى رسول خدا ! از بس خرما خورديم شكممان آتش گرفت . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : به خدايى كه جز او خدايى نيست ، اگر توانايى بدست آوردن نان و گوشت داشتم براى شما فراهم مىكردم . « 1 » ويژگى ديگر اعراب آشنايى با جنگ و درگيرى و حتى عادت بدان بود . در جاهليت ، جنگهاى مداوم قبايل بر سرآب ، مرتع و جز آن ، روحيهء خاصى ، خصوصاً در اعراب باديه بوجود آورده بود . جنگهاى بيست ساله و چهل ساله ، آن هم در ميان دو قبيله ، كه احتمالًا كل جمعيت آن از چند هزار تجاوز نمىكرد ، نشانگر لجاجت شديد جنگى آنان است . طبيعى است كه نه تنها مردان بلكه حتى زنان و كودكانى كه در طى اين جنگها پرورش يافته و با آن خو گرفته بودند سلحشورانى مىشدند كه به راحتى مىتوانستند رو در روى دشمن ايستاده

--> ( 1 ) . المعرفة والتاريخ ، ج 1 ، ص 277