ديده نشد كه قريش او را به سوء پيشينهء اخلاقى يا جز آن متهم كند ، در حالى كه براى آن حضرت كه به عنوان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مردم را به زندگى اخلاق سالم فرا مىخواند ، اگر چنين سو پيشينه‌اى در كار بود ، مطرح كردن آن توسط قريش طبيعى مىنمود . چنين مطلبى را دربارهء سابقهء دينى آن حضرت نيز مىتوان عنوان كرد . صرفنظر از نقلهايى كه دربارهء عقيدهء دينى آن حضرت ، پيش از بعثت در دست است ، ديده نشده است كه قريش او را متهم به شرك و بت پرستى كرده و سابقهء او را به رخ او كشند . اين سؤال كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پيش از نبوت بر چه آيينى بوده ، از همان آغاز در نقلهاى تاريخى و روايى و سپس در متون كلامى ، مسأله‌اى قابل بحث براى متفكران مسلمان بوده است . ما در اينجا مرورى بر چند نقل خواهيم داشت و گرچه اذعان داريم كه از ديدگاه كلامى مىبايست طهارت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را از هر نوع شرك باور داشت ، اين بحث را به جاى خود موكول مىدانيم . ابن اسحاق مىگويد : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در حالى به جوانى رسيد كه خداوند او را مراقبت كرده و از پليديهاى جاهلى حفاظت مىكرد زيرا ارادهء آن داشت تا كرامت رسالت به او دهد ، و او بر دين قومش بود تا آن كه رشد يافت در حالى كه در مروت و اخلاق برترين آنان بود . او در آمد و شد با ديگران بهترين رفتار را داشته ، حقوق همسايگى را بيش از همه مراعات كرده و در اخلاق و گفتار و امانت ، برتر و صادق‌تر و امين‌تر از همه بود . « 1 » آنچه در اين عبارت مشكل زاست اين سخن ابن اسحاق است كه « هو على دين قومه » ؛ بايد دانست كه نقل مزبور را يونس بن بكير روايت كرده « 2 » در حالى كه همان نقل ابن اسحاق در سيرهء ابن هشام آمده اما تعبير مزبور در آن نيامده است . محتمل است كه ابن هشام بدان باور نداشته و آن را حذف كرده است ، گرچه مىدانيم كه ابن هشام از ميانهء نقلها چيزى را حذف نمىكند بلكه معمولًا در ادامه روايت اگر نظرى نسبت به متن داشته باشد بيان مىكند . به هر روى تعبير مذكور در سيرهء ابن هشام نيامده است . « 3 » درنقل ديگرى از ابن اسحاق آمده است كه جبير بن مطعم گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را ديدم در حالى كه « و هوعلى دين قومه » بر شترش در عرفات نشسته بود . « 4 » دربارهء اين نقل دو نكته وجود دارد . يكى آن كه همين نقل در جاى ديگرى آمده اما بجاى عبارت فوق اين چنين آمده : « رأيت رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم فى الجاهلية » . « 5 » دوم آن كه بيهقى كه آشكارا حاضر نيست هيچ نوع شركى را به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نسبت دهد ، و اين را متناقض با روايات ديگر مىداند

--> ( 1 ) . سيرة ابن اسحاق ، ص 78 ( 2 ) . دلائل النبوه ؛ بيهقى ، ج 2 ، ص 30 ( 3 ) . مق : السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، ص 183 ( 4 ) . دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 2 ، ص 37 ( 5 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 2 ، ص 201