دانشمند يا مسيحيانى كه به كيش اسلام در آمدند ، به عالمان مسلمان رسيد . « 1 » وى سپس با ذكر شواهدى دربارهء در دسترس بودن برخى از منابع مذكور نزد دانشمندان اسلامى ، مجدداً تأثير پذيرى مسلمانان را از آن نوشته‌ها در سبك وقايع نگاشتى انكار كرده ؛ زيرا به هيچ وجه به اثبات نرسيده است كه آن اطلاعات آن قدر زود به آنان رسيده باشد كه استفاده از صورت وقايع نگاشتى را به آنها الهام كند ؛ او مىافزايد : همهء كتابهايى كه از آنها اطلاع مشخصى در دست داريم ، به زمان درازى ، پس از آن كه شكل وقايع نگاشتى در نوشته‌هاى تاريخى اسلامى ظاهر شد ، باز مىگردد . « 2 » اما در مورد آثار ايرانى به راحتى مىتوان اظهار نظر مثبت در تأثير گذارى و تأثيرپذيرى كرد . كتابهاى ايرانيان در زمينه‌هاى تاريخ و به خصوص نوشته‌هاى اخلاق عملى و حكومتى در دسترس مسلمانان قرار گرفته است . ابن مقفع ( م 144 ) كتاب خداى نامه را ترجمه كرد و نامش را سيرالملوك نهاد . وى همچنين آيين نامه را ترجمه كرد كه كتابى بزرگ و حجيم بود . اسحاق بن يزيد نيز اختيارنامه را كه معروف به سيرة الفرس بود ، ترجمه كرد و همينطور كتابهاى ديگر . « 3 » برخى از اين دست نوشته‌ها براى هشام بن عبد الملك ( م 124 ) ترجمه شد . « 4 » در اينجا بخصوص بايد بر تأثير نوشته‌هاى يهوديان - كه جنبهء تاريخى آنها فوق العاده زياد بوده - بر نوشته‌هاى مسلمانان ، تأكيد نمود . كتاب المبتدأ كه نوعاً داستان آفرينش و هبوط و انبيا را شامل مىشد ، به تقليد از يهوديان از يك جهت ، و نيز به انگيزهء تبيين برخى از آيات تاريخى قرآن دربارهء انبيا پديد آمد . مهمترينِ منبع اين اخبار كعب الاحبار و وهب بن منبه بودند كه بطور وسيعى اخبار امتهاى پيشين را ميان مسلمانان رواج دادند .

--> ( 1 ) . همان ، ج 1 ، صص 94 - 92 ( 2 ) . همان ، ص 106 ( 3 ) . التاريخ العربى والمؤرخون ، ج 1 ، صص 148 - 143 ( 4 ) . دائرة المعارف الاسلامية ، ج 4 ، ص 487