و گزينش حوادث از منابع ديگر است . متن اصلى مورد استفادهء وى تاريخ طبرى بوده و در اين قسمت جز تلخيص كار ديگرى صورت نگرفته است . مجلدات اول ، پنجم و ششم كتاب تجارب نخستين بار توسط مستشرق بنام كايتانى به صورت عكسى به چاپ رسيد . عدم چاپ مجلدات دوم تا چهارم ، از آن روى بود كه اجزاء بعدى يعنى پنجم و ششم مكمل تاريخ طبرى بود . بعدها فرصتى براى چاپ اجزاء باقى مانده به دست نيامد . امِدروز مستشرق ديگر ، دو جلد از تجارب الامم را كه همان جزء پنجم ( از سال 295 تا 329 به عنوان الجزء الاول ) و ششم ( از سال 329 - 369 الجزء الثانى ) بود در مصر به چاپ رساند ( دارالكتاب الاسلامى ، قاهره ) . افزون بر آن مجلدى با عنوان ذيل تجارب الامم چاپ كرد ( در ادامه با كار مرگليوث بر روى آن ) كه مشتمل دو ذيل بود . نخست ذيل ابوشجاع محمد بن حسين ملقب به ظهيرالدين روذراورى بود و حوادث سالهاى 369 تا 389 را در برداشت . دوم جزء هشتم كتاب تاريخ ابوالحسين هلال بن محسّن صابى كه حوادث سالهاى 389 تا 393 در آن آمده بود . ( به عنوان الجزء الثالث ) . قسمتى ديگر از تجارب را نيز كه مشتمل بر رخدادهاى ميان سالهاى 198 تا 251 بود ، همراه با كتاب مجهول المؤلفى با نام العيون و الحدائق فى اخبار الحقائق در سال 1869 در ليدن به چاپ رسيده است . « 1 » گفتنى است كه كتاب العيون از آثار كهنى است كه مؤلف آن شناخته نشده و حوادث ميانهء خلافت وليد بن عبد الملك اموى را تا آغاز خلافت واثق عباسى در بر دارد . بنابر اين تا قبل از آن كه دكتر ابوالقاسم امامى مجلد اول و دوم كتاب تجارب را تصحيح كرده و چاپ كند ( تهران ، سروش ، 1366 ) ، مجلدات نخست به جز جلد نخست كه عكسى چاپ شده بود ، به چاپ نرسيده بود . ايشان مجلد اول را به فارسى نيز ترجمه كردند . اما هنوز طرح خود را براى چاپ كامل كتاب به انجام نرسانده و يا دست كم از چاپ بيرون نيامده است . اين شيوهء نگرش او را برآن داشته تا از حوادث پيش از اسلام تنها آنچه كه بدين كار مىآيد برگزيند . او تصريح مىكند كه كتابش را در درجهء نخست براى وزيران ، فرماندهان سپاه ، سياستمداران و شخصيتهاى برگزيده و معتبر عامه و خاصه تأليف كرده و سپس براى ساير طبقات . حتى پايين‌ترين طبقات هم مىتوانند در سياسة المنزل و برخورد با دوست از آن بهره برند . « 2 »

--> ( 1 ) . كتاب العيون و الحدائق فى اخبار الحقائق ( الجزء الرابع ، القسم الثانى ) توسط نبيله عبد المنعم داود درسال 1973 در بغداد چاپ شده است . ( 2 ) . نك : موارد تاريخ الطبرى ، بخش نخست ، ص 172