آثارى از تشيع امامى به جز آنچه دربارهء شرائط امام از ديد مذهب امامى مىآورد ، در اين كتاب وجود ندارد . « 1 » در عين حال وى رسالهء مستقلى تحت عنوان رسالة البيان فى أسماء الائمة القطعية من الشيعة « 2 » داشته كه دقيقا بايد در شرح حال امامان اثنا عشر باشد . وى در كتاب ديگرش از فرقهء قطعيه ياد كرده و با استناد به كتاب سليم بن قيس - كه ابان بن ابى عياش از وى روايت كرده - حديث پيامبر را كه به على عليه السلام مىفرمايد : تو و دوازده نفر « 3 » از فرزندانت امام به حق هستيد آورده است . مسعودى كه با ضمير « هم » از قطعيه ياد مىكند مىنويسد : كسى جز سليم اين روايت را نقل نكرده است . پس از آن مىافزايد : ان امامهم المنتظر ظهوره فى وقتنا هذا المؤرخ به كتابنا : محمد بن الحسن بن على بن . . . بن على بن ابى طالب ، رضوان الله عليهم اجمعين . « 4 » آيا ممكن است وى به دليل فراهم آوردن كتابى براى عموم ، از موضع گيرى صريح در مروج الذهب خوددارى كرده باشد ؟ به هر روى ، نوعى تشيع عراقى بسيار صريح از كتاب مروج الذهب به دست مىآيد كه در اين حد با تشيع امامى ، اسماعيلى و حتى زيدى متفاوت است . مىدانيم كه تشيع عراقى خود نوع مستقلى از تشيع است . « 5 » نگاهى به فهرست آثار مسعودى ، نشان مىدهد كه وى به مبحث امامت علاقهء ويژه‌اى دارد . كتابهاى وى در اين زمينه كه هيچ يك برجاى نمانده عبارتند از : الاستبصار فى الامامة و وصف أقاويل الناس فى ذلك من أصحاب النص و الاختيار و حجاج كل فريق منهم ، كتاب الصفوة فى الامامة ، كتاب الانتصار فى الامامة ، كتاب حدائق الاذهان فى أخبار آل محمد عليه الصلاة و السلام ، كتاب مزاهر الاخبار و ظرائف الاثار للصفوة النورية و الذرية الزكية ابواب الرحمة و ينابيع الحكمة . « 6 » از عناوين اين كتابها چيزى بيش از يك تشيع عراقى محدود استفاده مىشود ، اما نمىدانيم آن چه بوده است . مهمترين كتاب وى همان مروج الذهب است . اين اثر كه تاكنون چندين بار به چاپ رسيده ، تلخيص دو كتابى است كه وى پيش از اين كتاب تدوين كرده است . بهترين چاپ وى ، چاپ هفت جلدى آن است كه توسط شارل بلا در فاصلهء سالهاى 1966 تا 1979 در

--> ( 1 ) . مؤلف كتاب « منهج المسعودى فى كتابة التاريخ » تنها به علائق سخت شيعى او باور دارد و در اين نظر كه او امامى مذهب باشد يا آن گونه كه اندريه ميكال اظهار كرده وى اسماعيلى و از داعيان اسماعيلى در قرن چهارم باشد ، ترديد كرده است . نك : همان كتاب ، صص 71 - 77 در آنجا به تفصيل از شواهدى كه علائق شيعى وى را نشان مىدهد ياد كرده است . ( 2 ) . نك : التنبيه و الاشراف ، ص 258 ( 3 ) . مىدانيم كه همين نقل يكى از مشكلات كتاب سليم است ؛ زيرا بايد عدد يازده باشد نه دوازده . ( 4 ) . التنبيه و الاشراف ، صص 198 - 199 ( 5 ) . نك : تاريخ تشيع در ايران ، ج 1 ، فصل گونه‌هاى تشيع . ( 6 ) . موارد تاريخ المسعودى ، صص 13 - 14