ترتيب نام آن را نيز از تاريخ بلعمى به تاريخنامه طبرى تغيير داده است . وى اسناد را حذف كرده و متن اخبار را نيز با تلخيص در كتاب خود آورده است . وى همانند شيوه‌هاى رايج ترجمه در آن روزگار ، دخل و تصرفاتى در مورد و موقع اخبار و نقلها كرده است . لطيف آن كه ، يك بار ترجمهء فارسى ، به عربى ترجمه شده است . ! تاريخ بلعمى نخست بار به كوشش ملك الشعراء بهار و پروين گنابادى در دو مجلد به چاپ رسيد كه تنها تاريخ انبياء و ملوك را تا تاريخ فرس شامل مىشد . اين دو مجلد در سال 1374 به كوشش محمد روشن توسط انتشارات سروش چاپ شد . پس از آن ، ادامهء تاريخى بلعمى تا سه مجلد تا خلافت المسترشد بالله ( م 529 ) مىشد به كوشش آقاى روشن و توسط نشر البرز در سال 1373 چاپ شد . بدين ترتيب اكنون كتاب تاريخنامهء طبرى در پنج مجلد در دست است . متن تاريخ طبرى نخستين بار در اروپا به چاپ رسيد و همان چاپ يك بار در ايران افست شد . چاپهاى مكررى از آن در مصر و بيروت صورت گرفته اما رايج‌ترين و بهترين آنها در حال حاضر ، چاپ يازده جلدى محمد ابوالفضل ابراهيم است . متن تاريخ تا اواسط مجلد دهم به پايان مىرسد و ادامه آن فهارس كتاب است . مجلد يازدهم مشتمل بر صلة تاريخ الطبرى از عريب بن سعد قرطبى و المنتخب من ذيل المذيل خود طبرى است . متن كامل تاريخ طبرى با ترجمهء فارسى آن كه توسط ابوالقاسم پاينده در پانزده مجلدمنتشر شده ، بر روى يك با عنوان نور السيرة توسط مركز كامپيوترى علوم اسلامى عرضه شده است . احمد بن اعثم كوفى ( م ح 314 ) محمد ( ابومحمد على يا احمد ) بن على بن اعثم كوفى ، « 1 » نويسنده كتاب پرمحتواى الفتوح است كه تا دورهء اخير از سوى مورخان و شرح حال نويسان مورد غفلت واقع شده بود . متن عربى كتاب وى تنها يك دو دهه است كه در دسترس محققان قرار گرفته و گويا از روى تنها نسخه به چاپ رسيده است . « 2 » بخشهاى از متن عربى به وسيلهء متن فارسى باقى مانده از قرن ششم تكميل شده است . به نظر مىرسد كه متن حاضر نبايد مشتمل بر تمامى متن اصلى باشد . موردى از اين كتاب كه ابن طاووس آن را نقل كرده ، در متن حاضر نيامده است . « 3 » اين ترجمه ، ترجمه‌اى است آزاد كه از حيث ادبى از اهميت بالايى برخوردار است و تنها تا

--> ( 1 ) . تاريخ التراث العرب ، التدوين التاريخى ، ص 169 ( 2 ) . دربارهء ابن اعثم نك : ذريعه ، ج 3 ، ص 220 ، مقدمه ترجمهء الفتوح به تصحيح غلامرضا محمد مجدطباطبايى ، صص 32 - 11 ( 3 ) . كتابخانهء ابن طاووس ، ص 562