سخنى نگفته است . دو كتاب با ارزش از بلاذرى بر جاى مانده است : يكى فتوح البلدان كه مورد ستايش مسعودى قرار گرفته و وى گفته است كه در فتح شهرها كتابى بهتر از آن سراغ ندارد . اين كتاب دربارهء سير فتح شهرها در قرون نخست اسلام مىباشد . كتاب با ارزش ديگر وى انساب الاشراف است كه تاريخ دوران اسلامى را در قالب نسب شناسى و خاندانى آورده است . نامهاى ديگر اين اثر ، الاخبار و الانساب ، جُمَل انساب الاشراف ، انساب الاشراف و اخبارهم و تاريخ الاشراف است . اين اثر بر اساس نسب نگارش يافته اما از نظر ارائه مواد تاريخى ، در بسيارى از موارد ، از طبرى نيز اخبار بيشترى را عرضه كرده است . از آنجا كه وى كوشيده تا شرح حال افراد برجستهء راارائه دهد ، موادى را به دست داده كه هم در حوزهء تاريخ است و هم شرح حال . اين امتيازى است كه اين اثر بر ساير كتابهاى تاريخى دارد . طبعا از داشتن نظمى منطقى بىبهره است . به عنوان مثال ، دربارهء امويان نزديك به 3483 روايت به دست داده در حالى كه مجموعهء روايات طبرى دربارهء اين خاندان 638 نقل است . به عبارتى يك سوم كتاب انساب الاشراف اخبار امويان است . « 1 » بلاذرى بحث از انساب را با بيان نسب عدنانىها آغاز كرده است . ابتدا از بنى هاشم و پس از آن از بنى عبدشمس كه حجم بيشترى را به خود اختصاص داده و پس از تمام كردن اخبار قريش ، به قبايل ديگر پرداخته است . بيشتر مآخذى كه وى از آنها بهره برده ، امروزه در دسترس مانيست و وى با گزينشى كه صورت داده ، متنى بسيار بديع ، جالب و پرارزش را بر جاى نهاده است . وى تنها از مدائنى 1416 روايت نقل كرده است . « 2 » ابن سعد نيز از جمله مآخذ اوست . « 3 » تعجب آن است كه كتاب او در دوره‌هاى ممتدى مورد غفلت عمدى و سهوى مورخان قرار گرفته است . انساب الاشراف جداى از چاپ اخير آن ، به صورت پراكنده چاپ شده است . بخشى از انساب به عنوان الجزء الحادى عشر در سال 1883 به عنوان متنى از يك مؤلف مجهول در آلمان چاپ شده است . دو جلد كه يكى به عنوان الجزء الرابع - القسم الاول و ديگرى القسم الخاص بمعاويه است به عنوان مجلد چهارم و پنجم در سالهاى 1938 و 1971 در قدس چاپ شده است . همين دومجلد بعدها به كوشش احسان عباس به عنوان القسم الرابع من الجزء الاول با اندكى كم و زياد توسط معهد آلمانى در بيروت به چاپ رسيد . جزء ديگرى از آن به عنوان القسم الثالث كه اخبار عباس بن عبد المطلب و فرزندانش مىباشد ، به كوشش عبد العزيز الدورى توسط همان معهد چاپ شده است . جزء

--> ( 1 ) . موارد البلاذرى ، ج 1 ، ص 10 ( 2 ) . موارد البلاذرى ، ج 1 ، ص 31 ( 3 ) . موارد البلاذرى عن الاسرة الاموية ، ج 1 ، ص 246