رديف ساير منابع تاريخ اسلام مورد توجه قرار گيرد . شرح حال فاكهى كمتر در منابع كهن آمده و تنها فاسى در العقد الثمين و ابن حجر در تغليق التعليق شرح حال مختصرى از وى به دست داده‌اند . عبد الملك بن دهيش ، مصحح ارجمند كتاب فاكهى ، كوشيده است تا آگاهيهاى پراكنده‌اى را كه دربارهء وى دست است ، در مقدمهء كتاب بياورد . « 1 » قديمىترين شيخ او ، سعيد بن منصور متوفاى 227 است كه اگر او در هنگام نقل از وى دست كم ده سال مىداشته بايد تولد او در سال 217 باشد . از اين سو ، فاسى گفته است كه وى در سال 272 زنده بوده است . به احتمال ، درگذشت او ميان سال 272 تا 278 است . « 2 » از برخى از نقلها به دست مىآيد كه با امراى مكه نشست و برخاست داشته و بنابراين شخصى معتبر و عالمى برجسته بوده است . كتاب اخبار مكه به صورت مسند ارائه شده و او تنها در ملجد دوم كتاب خود از 231 شيخ روايت نقل كرده است . برخى از مشايخ مهم وى عبارتند از : محمد بن اسماعيل بخارى ، مسلم بن حجاج ، ابوحاتم رازى ، ابوزرعهء جرجانى ، ابراهيم بن يعقوب جوزجانى ، حسن بن عرفهء عبدى و زبير بن به كار . مصحح نام مشايخ وى را با تعيين شمار نقلهايى كه از آنها آورده ، ضمن جدولى به دست داده است . اهميت كتاب فاكهى ، جداى از تلاشى كه براى فراهم آوردن اخبار مهم تاريخى كرده ، نگهدارى متون برخى از كتابهاى مفقود در آن است . وى از كتاب تاريخ مكه و مسجد الحرام عثمان بن عمرو بن ساج چهل و هفت نص را نگاه داشته است . از كتاب واقدى دربارهء مكه بيست و شش نص . از آثار زبير بن به كار كه اخبار مكه داشته يكصد و چهل و هفت نص . از كتاب ابوعبيدة معمر بن مثنى كه كتابش دربارهء چاههاى مكه بوده يازده نص . از المغازى موسى بن عقبه سيزده نص . همينطور از برخى از آثار حديثى كه از ميان رفته ، قطعاتى را حفظ كرده است . « 3 » اخبار مكه شمارى از فصول خود را به مسجد الحرام و اجزاء متبركهء آن مانند حجرالاسود ، ملتزَم ، طواف كعبه ، مقام ابراهيم ، زمزم ، مسجد الحرام ، صفا و مروه اختصاص داده و شمار ديگرى از فصول خود را به تاريخ شهر مكه و تحولات و تغييرات و سيلهايى كه پيش و پس از اسلام در آن آمده است . « 4 » ارائه فصلى به تبيين موقعيت محلات و خانه‌ها كه با دقت هرچه تمامتر صورت گرفته از جالب‌ترين فصلهاى كتاب است . ساير آگاهيهاى

--> ( 1 ) . وى كتاب را در شش جلد ( سه مجلد ) به بهترين صورت به چاپ رسانده است . گفتنى است كه بخشى از آن ، پيش از اين در مجموعه‌اى كه مشتمل بر بخشى از كتابهاى تاريخى مربوط به شهر مكه بوده چاپ شده است . نك : تاريخ التراث العربى ، التدوين التاريخى ، ص 207 ( 2 ) . نك : مقدمهء اخبار مكه ، ص 32 ( 3 ) . اخبار مكهء فاكهى ، مقدمه ، صص 34 - 35 ( 4 ) . نك : مجلهء ميقات ، ش 3 ، مقاله‌اى در معرفى كتاب اخبار مكهء فاكهى .