حاج عليخان اعتماد السلطنة (حاجب الدوله)
95
سفرنامه حاج عليخان اعتماد السلطنه (فارسى)
فرسخهاى عرض راه ، از « شام » الى « مكّه » از اين قرار ، يعنى منازل معروفش اسماً عرض شد ، ساير منازل ، زبان عربى ، تركى بود ، خاصه وقت رفتن [ و ] برگشتن هم تخلف مىكرد ، چرا كه آبادى نبود ، هر جا آب بود يا نبود ، منزل مىكردند ، به يك نوع نيست اسامى كه به تفصيل عرض شده ، مگر جاهاى معروف ؛ و فرسخها معلوم نيست الا به ساعت ، كه هر ساعتى را به پاى شتر ، يك فرسخ مىدانند . از « شام » الى « مزيرب » سه منزل است ، بيست و چهار ساعت ، هشت روز اوتراق است ، « مزيرب » جاى وسيع است ، آب فراوان دارد ، بدترين آب و هواى دنيا است ، عرب از خارج مىآيد ، براى خريد و فروش . عين زرقا « 1 » سه منزل [ است . ] بيست و چهار ساعت ، توقف نيست ، جاى بسيار خوب است ، آب صحيح دارد ، آبادى و قلعه محقر است . معان پنج منزل است ، شش ساعت تمام ، يك روز اوتراق است ، دو قلعه و دو آبادى دارد ، بسيار جاى معمورى است ، انار خوب دارد . تبوك پنج منزل است و شصت و شش ساعت ، قلعهء محقرى از عرب دارد ، منزلگاه حجاج شام است ، نخلستان زيادى دارد ، « حضرت فخرىمآب » در سال نهم ، جهت غزا ، به اين جا تشريف آوردند ، چون آب نهرش كم بود ، از آب نهر گرفته ، باز به نهر ريختند ، چشمهاى نابع « 2 » شده ، آب نهر را افزود ، قلعه تبوك را « سلطان سليمان قانونى » فرمود ، از
--> ( 1 ) - عين زرقاء صحيح است . ( 2 ) - جوشان