قلعه در وسط شهر واقع ، و اطرافش محاط به قلعه عليحده است ، و بناى اين قلعه منسوب به « رومانيان قديم » است . در بالاى دروازهء « ماردين » ، نشانهء شير و خورشيد را به روى سنگ حكّ كرده‌اند ، باغات اين شهر در سمت جنوبى و مشرقى ، روح افزاى مسافرين مىباشد . در « ساحل دجله » ، هندوانه و خربزه ، به حصول « 1 » مىآيد ، كه بدون اغراق دو عددش بار يك شتر مىشود . در اطراف شهر ، بيش از دو هزار كفترخانه موجود است ، كه چلقوزِ در آنجاها جمع شده را ، رشوه به مزروعات « 2 » مىدهند . « سليمان بن خالد بن وليد » در اين شهر مدفون است ، هر شخصى [ كه ] داخل اين شهر شود ، اگر سالَك در نياورده باشد ، حتمى است كه در خواهد آورد ، و تا سالش تمام نشود ، خوب نخواهد شد . جز مركبات و خرما ، تمامى ميوه‌جات و بقولات و حبوبات ، حتى برنج و پنبه و حرير و ترياك حاصل مىشود . سه هزار سرى دستگاه حرير بافى در اين شهر است ، زرگرها و مسگرها و علاقه‌بندها ، بازار عليحده و مخصوصى دارند . انواع و اقسام پارچه‌هاى حريرى و پشمى و گلابتونى « 3 » بافته ، به خارج مىفرستند ، و انواع اوانى « 4 » و ظروف ، از مس و مفرغ « 5 » و نقره و طلا مىسازند . شصت و دو هزار نفس ، در تحرير جديد اين شهر ثبتِ دفتر شد . سه خمس [ آن ] اهالى « اسلام » ، و يك خمس آن ، از مذاهب مختلفهء « نصارى » ، و نيم خُمس نيز « يهودى » [ هستند . ] نظر به قاعده معمارى ، وضع خانه‌هاى اين شهر ، مثل وضع خانه‌هاى « طهران » است ، امتيازى كه اين خانه‌ها دارد ، فرش حياط و ديوارها ، كلًا از سنگ سياهِ تراشيده شده است ، چون تمامى در و ديوارهاى ابنيه ، و فرشِ كوچه‌ها از سنگ سياه ، و چادرهاى زنان اسلام ،

--> ( 1 ) - به دست مىآيد ( 2 ) - كود به زراعت‌ها مىدهند ( 3 ) - گل‌هاى برجسته كه با رشته‌هاى نقره يا طلا در روى پارچه مىدوزند . ( 4 ) - جمع آنيه به معنى ظروف ( 5 ) - آلياژى است از مس و قلع به رنگ‌هاى مختلف سرخ ، سرخ كم رنگ ، زرد و نارنجى كه از لحاظ صنعت‌بهتر از مس خالص است در ريخته گرى و مجسمه سازى و امثال آن استفاده مىشود .