حاج عليخان اعتماد السلطنة (حاجب الدوله)
50
سفرنامه حاج عليخان اعتماد السلطنه (فارسى)
تومان باشد ، پول و شال و اسب و مرواريد ، تعارف كردند . توضيح غازى اسم سكّه طلاى خوش وضعى است ، از مسكوكات « سلطان محمود خان ثانى » ، وزن آن هشت نخود ، و در صد ، پنج بار نقره دارد . اين سكهها را ، زنهاى اهالى « آناطولى » و « عربستان » « 1 » و « كردستان » ، در جاى حلّيات ، « 2 » استعمال مىنمايند و اكنون از ايدى تداول « 3 » برداشته شده است . چون اين سكّه بعد از جنگ « روس » - كه در سال ( 1243 ) واقع شد و « سلطان » به لقب ( غازى ) ملقب گرديد - زده شد ، لهذا موسوم به غازى نمودند . ( انتهى ) و همچنان ساير شهرها كه در اين صفحات بود ، طمع خودش اين بود كه ، الى « اسلامبول » بايد صد هزار تومان تعارف به من برسد . به جهت آن كه خود سلطان زبانى فرمود ، اين دفعه صد هزار تومان به تو از والىهاى خودم انعام دادم . ديگر جوانى بود ، سىسال بيشتر نداشت ، ليكن بسيار عاقل و دانا ، حرّاف ، « 4 » ولى طمع زياد داشت ، حضرات حكّام ، زياد باطناً اوقاتشان تلخ بود ، ولى ظاهراً مىپرستيدند ، زيرا مىدانستند كه به محض شكايت ، معزول خواهند شد ، و به جهت اين كه امين سلطان است ، و بخصوص دست آن مانيجى را والىها زيارت مىكردند ، كه به تن سلطان رسيده است ! ! تواريخ راجعه به موصل بعد از انقراض دولت « نمارده » و « آثوريه » و « بابليه » ، « كيانيان » و « سلوسيدها » و « اشكانيان » و « ساسانيان » حكومت كردند . گاهى هم به دست « قياصره » افتاد و در سال شانزدهم هجرى « عياض بن غنم » فتح كرد . بعد از « امويان » ، « عباسيان » تا سال سيصد و بيست و سه ، حكومت نمودند ، اما در سال مذكور ، « عبداللَّه بن حمدان » ظاهر شد ، حكومت « آل حمدان » را تأسيس نمود ، و در سال سيصد [ و ] هشتاد « ابوالروّاد » كه از
--> ( 1 ) - خوزستان ( 2 ) - زيور آلات ( 3 ) - دست به دست گشتن و رايج بودن ( 4 ) - تيز زبان ، فصيح