حاج عليخان اعتماد السلطنة (حاجب الدوله)

14

سفرنامه حاج عليخان اعتماد السلطنه (فارسى)

رسيد . هر كس را قدرت حركت بود ، به جانب « عراق » « 1 » فرار نمود و آن كس كه قدرت نداشت در كمال تزلزل بماند ؛ از جمله « جعفر خان » ، راهِ دارالسلطنهء « قزوين » پيموده ، در همان جا توطن اختيار نمود . تا در اوايل جلوس « نادر شاه » در آن سامان قحط و غلايى بىپايان به هم رسيد . « محمد خان » پسر « جعفر خان » را طاقت زيست نماند ، با كمال استيصال خود را به « مراغه » كشاند و در آن حدود آرميد . اولاد « جعفر » نيز با خانوادهء خود به « مراغه » مراجعت نموده ، كما فى السابق مشغول كسب و تجارت مىگردند و تا زمان قتل « آغا محمد خان قاجار » در قلعهء « شوشه » « 2 » قفقاز و آغاز سلطنت « فتحعلى شاه قاجار » در « مراغه » سكونت داشته‌اند . « 3 » چگونگى آشنايى و نزديك شدن آنان با دربار « قاجار » بدين شكل بوده است : چون « صادق خان شقاقى » بر ضد « فتحعلى شاه » قيام و ادعاى سلطنت مىنمايد ، « فتحعلىشاه » با قشونى كه تهيه كرده بود به طرف « آذربايجان » حركت كرده ، در مقابل « صادق خان شقاقى » لشكر كشى مىنمايد . در اين تاريخ « احمد آقاى شيخ شرفى » كه از طرف « آغا محمد خان » به لقب خانى مفتخر گرديده و حاكم « مراغه » بوده است براى استحكام حكومت خود تصميم مىگيرد دو فقره عريضه به يك مضمون و به اختلاف عنوان ، به نام « فتحعلى شاه » و « صادق خان » نوشته به ضميمهء وجه نقد براى آنها بفرستد . « حاجى رحيم بيك » برادر « آقا حسين مراغه‌اى » كه مردى زيرك و كاردان و با تجربه بود ، مأمور اين كار مىشود . « حاجى رحيم بيك » دو فقره عريضه و هدايا را برداشته به طرف اردوى طرفين متخاصمين مىرود . او دستور داشت پس از جنگ بين آنها ، هر طرف كه فاتح گرديد عريضه و هدايا را به او تقديم دارد . « حاجى رحيم بيگ » پس از ورود به محل منازعه بر اثر تحقيقاتى كه مىنمايد عقيده پيدا مىكند كه « فتحعلى شاه » در اين زد و خورد فاتح خواهد بود . به علاوه براى اين امر نيز استخاره كرده خوب مىآيد . عريضهء مربوط به « فتحعلىشاه » و هدايا و وجوه نقدينه را به « فتحعلىشاه » تقديم و ضمناً بياناتى نسبت به وفادارى اهالى « آذربايجان » و

--> ( 1 ) - شهرهاى مركزى ايران كه به عراق عجم معروف بود . ( 2 ) - در مرآة البلدان : 2 / 1581 نام اين قعله « شوشى » ذكر شده است . ( 3 ) - دافع الغرور : 5