آثار خاص نوگرايان ، كه ويژگىهاى تشيّع را به‌طور عام و تجربهء ايران دربارهء تشيّع را به‌طور خاص بررسى كرده و طى بيست سال گذشته ارائه گرديده ، مانع توجه تفصيلى به هريك از آنها شده است . 30 با وجود اين ، در اين دوره چند اثر پرنفوذ پديد آمده كه به ماهيت شيعهء دوازده امامى به‌طور عام ، و يا تجربهء ايران دربارهء تشيّع به‌طور خاص ، در چارچوب معيارهايى كه غالبا شبيه تحليل‌هاى متقدّمان است ، مىپردازند . براى مثال ، كتاب بسيار تأثيرگذار آقاى ارجمند ، كه در سال 1984 م تحت عنوان ظل اللّه و امام غايب « 1 » منتشر شد ، هم نسبت به ماهيت تمدن و تاريخ ايران و هم نسبت به ماهيت تعامل آن با مذهب اثنا عشرى و تاريخ آن ، رويكرد جامعه‌شناختى برگرفته از و بر را در پيش گرفته و به ويژه بر دورهء رسميت يافتن مذهب تشيّع در ايران در قرن دهم ق / شانزدهم م و دوره‌هاى پس از آن ، متمركز شده است . 31 تصوير ارجمند از تشيّع اصيل ، كه شاخص آن « تنفّر دين‌دارانه از قدرت سياسى » است ، با ارجاع به كربن و نصر و تحت‌تأثير بحث و جدال سابق بين كدى ، الگار ، لمتون و بيندر دربارهء تشيّع و سياست ، شالودهء اين نظريهء او را پى افكند كه آية اللّه خمينى گرايش‌هاى مهدىباورانهء پيشين در اسلام شيعى را براى ايجاد يك برنامهء مشخصا سياسى اين جهانى به كار گرفته است . 32 به رغم دامنهء تحليل‌هاى ارجمند ، كار او به احاديثى محدود بود كه مبانى پذيرفته شدهء عقايد و اعمال خاص شيعهء دوازده امامى به شمار مىروند . 33 اخيرا امير معزّى با تلقّى تشيّع اصيل به عنوان مذهبى ذاتا اخروى و در عين حال ، با پىگيرى تحقيق خود در چارچوب شيوهء متن محور مادلونگ ، كلبرگ ، الياش ، كالدر و ديگران ، بين « سنّت‌گرايان » و « نوگرايان » پيوندى ايجاد كرده است . امير معزّى اظهار داشته كه مكتب اماميهء اوليه ، يك « مكتب باطنى » بود كه همهء

--> ( 1 ) . The Shadow of God and the Hidden Imam .