مىآمدند ، از سواحل درياى سرخ مىگذشتند و كالاهاى مختلفى را همراه خود مىبردند « 1 » و در نتيجهء اين تبادلات ، فوائد تجارى خاصى نصيب ساكنان حجاز مىشد . فوايد اقتصادى به دست آمده در ايّام حج را كه اهميت زيادى براى ساكنان حجاز داشت نيز بايد بر آن افزود ؛ منافعى كه توقف آن مىتوانست به نحو قابل ملاحظه‌اى بر شرايط سياسى و اقتصادى حجاز تأثير بگذارد . اهميت فكرى ، اجتماعى و سياسى حج را هم در گذر روزگاران بايد مدّنظر داشت . شايسته است اشاره كنيم كه سرزمين حجاز ، از زمان به قدرت رسيدن عباسيان در سال 132 هجرى زير سلطه آنان بود و اين وضع تا نيمه قرن چهارم ( دهم ميلادى ) ادامه داشت . پس از آن بود كه اين منطقه ، در عمل ، شبه استقلالى به دست آورد كه نشانه‌هاى آن در خطبهء امراى مكه و مدينه آشكار مىشد ؛ تا نام كدام يك از رقبا را در آن بياورند . پس از چندى ، سيادت عباسيان دچار ضعف شد ، و علت اين امر ، آغاز رقابت فاطميان با آنان بر سر سيادت بر حجاز بود . فاطميان در سال 358 بر مصر غلبه كرده و به تدريج دامنهء نفوذ خود را به سوى حجاز گسترش دادند و از همان سال توانستند در مكه نيز نفوذى به دست آورند . « 2 » از همان تاريخ بود كه سه خاندان از سادات موسوى بر مكه حاكم شدند . « 3 »

--> ( 1 ) . سيرافى ، من اخبار الصين و الهند ، ( چاپ شده در : من رحلات العرب ) ، ص 77 ( 2 ) . ابن اثير ، كامل ، ج 8 ، ص 612 ؛ فاسى ، شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 351 ، 532 ( 3 ) . موسوى منسوب به موسى الجون بن عبداللَّه بن الحسن بن على بن ابى طالب ، بنگريد : جمهرة انساب العرب ، ص 47 ؛ ابن خلدون ، العبر ، ج 4 ، ص 99 ؛ ابن ظهير ، الجامع اللطيف ، ص 306 ؛ رفعت ، مراة الحرمين ، ج 1 ، ص 354