1 - ستون مُخَلَّقه آن را عَلَم رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله نيز مىگويند . « مخلّقه » به معناى خوشبو و معطر است . از « خَلوق » مىآيد ؛ يعنى بوى خوش . گويند كه عثمان‌بن مظعون در مسجد آب دهن افكند ، بدين سبب اندوهگين شد ، زنش سبب اندوهش را پرسيد . گفت : چيزى نيست مگر آنكه به هنگام نماز به قبلهء مسجد آب دهن افكنده‌ام . زنش به مسجد رفت و جايى را كه شويش آب دهن انداخته بود شست و خوشبو كرد و آن زن نخستين كسى است كه مسجد را خشبو كرده است . « 1 » جابربن عبداللَّه گويد : نخستين كسى كه مسجد را با بوى خوش معطر نمود ، عثمان بن عَفّان بود . « 2 » سپس خيزران ، مادر هارون الرشيد ، در سال 70 ه . حج به جاى آورد و فرمان داد تا مسجد را خشبو كنند . اين كار به وسيلهء خازنهء او « مؤنسه » انجام گرفت . او همهء مسجد و حجرهء پيامبر صلى الله عليه و آله را خشبو ساخت . « 3 » سمهودى از ابن زَباله روايت كند كه پيامبر صلى الله عليه و آله پس از تحول قبله بيش از ده روز در آنجا نماز به جاى آورد . « 4 » سَلَمة بن الاكوع مىكوشيد تا نمازش را در نزد اين ستون به‌جاى آرد . سبب پرسيدند ، گفت : « ديدم رسول خدا صلى الله عليه و آله را كه چنين مىكرد . » « 5 » مالك گويد : دوست داشتنىترين مكانها در مسجد شريف نبوى صلى الله عليه و آله در نمازهاى نافله ، آنجاست كه ستون مُخلّقه تعبيه شده و اما نماز واجب در

--> ( 1 ) - ابن‌النّجار ، الدرةالثمينه ، ص 84 ( 2 ) - همانجا ، همان صفحه . ( 3 ) - خيزران نام مادر هارون‌الرشيد و زوجهء مهدى عباسى است . همانجا . ( 4 ) - وفاءالوفا ، ج 1 ، ص 367 ( 5 ) - همانجا ، ج 2 ، ص 439