رسول خدا صلى الله عليه و آله اين جامعه را بر سه اساس ، بنيان نهاد : 1 - مسجدى كه بر پايهء پرهيزگارى بنا شده بود . 2 - اخوّتى كه رشته‌هاى مودت را ميان مسلمانان استوارى مىبخشيد . 3 - وثيقه ( يعنى دستور و قانون ) كه براى ايشان شيوهء تعاون و زيستن با يكديگر و با ديگران را تعيين مىنمود . پيامبر صلى الله عليه و آله از هجرت به مدينه خوشحال بود . وى دارالهجرهء خود را در خواب ديده بود . خداوند رؤياى او را به تحقّق پيوست كه رؤياى رسول صلى الله عليه و آله وحى است و حق . از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرمود : « در خواب ديدم از مكه مهاجرت مىكنم به سر زمينى كه در آن نخل‌هاست . گمانم به يمامه يا هجر رفت ولى آنجا مدينهء يثرب بود . » « 1 » پيامبر صلى الله عليه و آله به اصحاب بزرگوار خود اجازت فرمودند كه به مدينه هجرت كنند . آنگاه آن حضرت صلى الله عليه و آله در 27 صفر سال اول هجرى / 10 سپتامبر 622 م . رهسپار مدينه شد و روز دو شنبه برابر با 12 ربيع‌الاول سال اول هجرى / 24 سپتامبر 622 به قُبا رسيد . چهار روز در آنجا توقف كرد و نخستين مسجد در اسلام را در آنجا بنا نمود . خداى تعالى در وصف اين مسجد فرمايد : لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ « 2 » « مسجدى كه از روز نخست بر پرهيزگارى بنيان شده ، شايسته‌تر است كه در آنجا نماز كنى . در آنجا مردانى هستند كه دوست دارند پاكيزه باشند ؛ زيرا خدا پاكيزگان را دوست دارد . »

--> ( 1 ) - جامع الاحاديث ، ج 4 ، ص 193 رقم 12363 ( 2 ) - توبه : 108