به « عبيل » - كه سيل جُحفه آنها را نابود كرده - و « عماليق » و « اوس و خزرج » باز مىگردد . پس كسانى كه مىپندارند در يثرب يك دولت يهودى وجود داشته ، خطا مىكنند . يهود هيچگاه در مدينه حكومت نكرده‌اند . اينان به مدينه آمدند و در آنجا سكونت گزيدند و به وسيلهء رباخوارى بر ثروت‌هاى آن چيره شدند . « 1 » در آنجا معابد و مدارس و احبار داشتند . در طول تاريخ همواره در طريق نفاق افكنى و دميدن روح شك در مردم گام بر مىداشتند ، تا آنگاه كه در عهد رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله همگى از آنجا رانده شدند . « 2 » ساكنان مدينه در اين برهه از زمان ، از نژادهاى مختلف و داراى عقايد گوناگون بودند ، چون در آن زمان‌ها حكومت نيرومند واحد وجود نداشت كه همهء افراد آن جامعه را تحت سلطهء خويش در آورد ، قوّت و قهر از آنِ جماعتى بود كه قوىتر مىبود . بنابراين بايد گفت كه جامعهء مدينه در آن عصر يك جامعهء قبيله‌اى بوده است . « 3 » 2 - مدينهء منوره در عهد رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و خلفاى راشدين ( 1 - 40 ه . ق . / 622 - 660 م . ) با هجرت محمد مصطفى صلى الله عليه و آله در روز دوشنبه 12 ربيع الأول سال اول هجرى برابر با 24 سپتامبر سال 622 ميلادى ، مدينه مركزيتى ارجمند و عالى يافت و نخستين عاصمه يا مركز اسلام گرديد . آمدن رسول خدا صلى الله عليه و آله موجب صلح ميان دو قبيلهء اوس و خزرج گرديد و ميان مهاجران و انصار پيمان

--> ( 1 ) - امين مدنى ، التاريخ العربى و جغرافيته ، ص 158 ( 2 ) - احمد ابراهيم الشريف ، مكه والمدينة فى الجاهلية و عهد الرسول ، ص 203 ( 3 ) - الشريف حمدان راجح الهجاري ، الاسلوب النبوي فيالدعوة : القاهرة 1407 ه . ص 278