ناجى محمد حسن عبد القادر الأنصاري (مترجم: عبدالمحمد آيتى)
121
عمارة وتوسعة المسجد النبوي الشريف عبر التاريخ (تعمير و توسعه مسجد شريف نبوى در طول تاريخ) (فارسى)
صفحات طلاست هشت ضلعى و در وسط آنها عقيقهايىاست مانند جمجمهء كودكان و ميخ كوبى شده . زير آنها تا زمين ازارى است از رخام خوشبو كه در آن ميخ كوبيده شده ؛ آنجا جايى است كه در اولين محراب ، پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام سربرداشتن از سجده به آن تكيه مىداد . در طرف راست محراب درى است كه امام از آن در داخل و خارج مىشود . و در طرف چپش درى است كه به صفحههاى آهن محكم بسته شده و ميان اين دو در ، راهى است مسطح و لطيف . « 1 » 5 - درهاى مسجد : مسجد شريف نبوى همان درهاى اصلى چهارگانه را كه داشت حفظ كرد و آنها عبارت بودند از : « باب السلام » و « باب الرحمه » در ديوار غربى ، « باب جبرئيل » و « باب النساء » در ديوار شرقى . مطرى گويد : وليد براى مسجد شريف نبوى بيست در تعبيه كرد . « 2 » ولى سمهودى گويد همهء آن درها در عصر عباسى نصب شده است . « 3 » شايد دو درِ ديوار شمالى ، بر راست و چپ محراب ، در عصر اموى نصب شده باشد . البته در منابع به درستى ، جاى آنها معين نشده است . « 4 » مقدارى كه وليد بر مسجد شريف افزود 2369 متر مربع بود . اين آخرين توسعهاى بود كه در عهد دولت اموى داده شد كه در آن ، ميانِ متانت عمارت
--> ( 1 ) - عقد الفريد ، ج 2 ، ص 261 ( 2 ) - مطرى ، التعريف ، ص 38 ( 3 ) - وفاء الوفا ، ج 2 ، صص 706 و 686 ( 4 ) - المدينة المنوره تطورها العمرانى ، ص 71