كردند . سقف را از چوب ساج ساختند . چوب‌هاى ساج بر تيرهاى چوبى ، كه روى ستون‌هاى سنگى استوار شده بودند ، قرار گرفتند . ديوار را در گچ پوشيدند . در ديوارهاى شرقى و غربى نزديك سقف طاقنماها ساختند . « 1 » از خلال روايات خارجةبن زيد برمىآيد كه ناظر بنا زيدبن ثابت بوده است . « 2 » همان شش باب ، كه در عهد عمر بود ، در اين توسعهء جديد حفظ شد . « 3 » 3 - خانه‌هايى كه عثمان داخل در بناى مسجد نمود : عثمان مسجد شريف نبوى را از سمت شرقى توسعه نداد ؛ زيرا در آن سمت حجره‌هاى همسران رسول خدا صلى الله عليه و آله قرار داشت ولى از جوانب ديگر ، بعضى خانه‌ها ضميمهء مسجد شد . آن‌ها را يا خريدند يا به صاحبانشان در جاى ديگر عوض دادند و آن‌ها از اين قرار بودند : 1 - خانهء حَفصه دخت عمر ، در سمت جنوبى ، و آن عبارت از خانهء كوچكى بود از آنِ حفصه همسر رسول خدا صلى الله عليه و آله . به عوض آن ، خانه‌اى از آنِ برادرش عبداللَّه بن عمر را به او دادند . حفصه از اين خانه به مسجد مىرفت . در كنار اين خانه ستونى بود كه بلال بر سر آن اذان مىگفت . امروز در غرب موقف الزائر است . « 4 » 2 - خانهء جعفر بن ابى طالب ، يحيى از ابوالحسن مداينى روايت كند كه : « پيامبر صلى الله عليه و آله براى جعفر بن ابى طالب اين خانه را ساخت و او هنوز حبشه

--> ( 1 ) - المدينة المنوره تطورها العمرانى ، ص 65 ( 2 ) - وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 505 ( 3 ) - همانجا و همان صفحه . ( 4 ) - الدّر الثمين ، ص 91 . و نك : سمهودى ، ج 2 ، ص 508