أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
89
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
داده ، موسيقى برايش بنوازند تا از ايمان آوردن باز ماند . و مىگويد : او تعدادى كنيزكان آوازهخوان را در خانهاش فراهم مىآورد . از مجموع اينها مىتوان نتيجه گرفت كه مكه در جاهليت با هنر لهوى مأنوس بوده و موجى از غناى تند و تيز ، مجالس و محافل عمومى آنان و تفرّجگاهها و خانههاى اشراف و اعيان از قريش را پر كرده بوده است . شايد شاهدى بهتر از آنچه از حسّان نقل شده نباشد كه گويد : جبلّة بن ايهم براى مجالس لهو و لعب خود از كنيزكان آوازه خوان مكّى استفاده مىكرده است . « 1 » اوضاع ادارى گذشت كه قصى نخستين فرد از بنى كنانه بود كه به پادشاهى رسيد و از اين رو حجابت و رفادت و سقايت و كار دارالندوه و رهبرى در اختيار او بود . « 2 » او را قصىّ مُجمّع مىگفتند ؛ چرا كه قريش را در مكه گرد آورد ؛ و قريش را هم در اين سال « قريش » گفتند چون گرد آمدند . تجمّع در لغت برخى عربها به معنا تقرّش است . تا پيش از آن « قريش » گفته نمىشد . قصى بيش از آن كه قومش تصور مىكردند ، اهل عمل بود . زمانى كه حكومت را به دست گرفت ، دارالندوه را به عنوان محفل مشورتى قريش تأسيس كرد . در اين محفل ، قريشيانى شركت مىكردند كه چهل سال داشتند . وى آن را به عنوان مركزى در آورد كه
--> ( 1 ) . الأغاني ، ج 16 ، ص 15 . ( 2 ) . قصى كارهاى مهم را ميان فرزندانش تقسيم كرد ، اما در اين ميان از وارث حكومت و ولايت يادى نشده است . مفهوم آن اين است كه تيرهها و قبايل در مكه بعد از قصى تسليم كسى مىشدند كه به فضل شناخته شود . گفته شده است كه عثمان بن حويرث براى دستيابى به حكومت تلاش كرد ، اما موفق نشد . جاحظ در اين باره گويد : مكه همچنان امن بود و هيچ مالياتى نمىپرداخت و تابع هيچ پادشاهى نبود . از مشهورترين كسانى كه قريش در جاهليت سر به فرمانشان سپرد ، از بنىهاشم عبدالمطلب و ابوطالب و زبير بودند و از بنى اميه ، حرب بن اميه و ابوسفيان بن حرب ، و از بنى زهره ، علاء ثقفى ، و از بنى مخزوم ، وليد بن مغيره ، و از بنى سهم ، قيس بن عدى ، و از بنى عدى ، كعب بن نفيل بودند .