با آنان مراسمى برگزار مىشد . اين بعد از آن بود كه شترى كه محمل بار آن بود چند بار در خيابان مقابل باب على ، رفت و برگشت داشت . خط آهن حجاز زمانى كه سلطان عبدالحميد دريافت كه مىبايست سرزمين‌هاى عثمانى را با خط آهن به يكديگر متصل كند ، بحث كشيدن خط آهن از دمشق به مدينه كه مىبايست بعدها به مكه و جدّه هم متصل شده ، شام را به سواحل حجاز وصل مىكرد ، مطرح شد . زمانى كه اين طرح ميان مسلمانان مطرح و نقش آن در راحتى حجاج و از ميان بردن مشقت‌هايى كه در راه‌ها وجود داشت ، طرح شد ، تمامى سرزمين‌هاى اسلامى ، اعم از آن كه تابع عثمانى باشند يا نه ، براى كمك اظهار رغبت و تمايل كردند . براى اين كار ، مؤسسات فراوانى تأسيس شد ، به طورى كه گفته شده است كه مسلمانان هند بيش از 166 مؤسسه براى اين كار درست كردند . همين طور افراد خيّر در تمام مناطق كمك‌هاى خود را سرازير كردند ، به طورى كه گفته شده است كه مبلغ كمكى كه از شهر لكهنو رسيد در حدود 33 هزار ليرهء عثمانى بود . كمتر نقطه‌اى بود كه در اين باره از خود همّتى نشان ندهد . مردم مصر ، شام ، عراق ، چين ، و ساكنان اروپاى شرقى و همين طور بيشتر كشورهاى افريقايى در اين باره كمك كردند كه رقم آن پيش از شروع به كار ، حدود 750 هزار ليرهء عثمانى بود . كار آغاز گرديد ، پل‌ها ساخته و خطوط كشيده شد . اين كار براى هشت سال ادامه يافت تا آن كه در سال 1326 خط آهن به مدينه رسيد . « 1 » اين زمانى بود كه طول آن به 1320 كيلومتر رسيده بود و اين به جز فاصله‌اى بود كه ميان درعا و حيفا بود . در اين باره جشنى در مدينه برپا شد كه نمايندگان كشورهاى مختلف ، خبرنگاران ، و بسيارى از شخصيت‌هاى كشورهاى اسلامى حضور داشتند . از اين زمان به بعد ، مسافران با واگن‌هاى قطار از دمشق به مدينه مىآمدند ، و به اين

--> ( 1 ) . نخستين قطار در روز سوم شعبان سال 1326 مطابق 28 اگوست 1908 به مدينه رسيد ( عاتق ) .