آن عهد ، زياد بود . براى مَثَل در سال 1303 اجرت يك شقدف از مكه به مدينه و از آنجا به ينبع 23 ريال و بازگشت از جده 38 ريال و بازگشت از الوجه 35 ريال بود . يك ريال براى شريف ، يك ريال براى والى ، يك ريال براى كسى كه شتر را راه مىانداخت ، يك ريال براى زيارت‌ْدِه ( مزوّر ) مدينه ، يك ريال هم براى ميرى ، يعنى براى خزانهء دولت عثمانى . « 1 » در دليل الحج صادق پاشا آمده است كه عرب‌هاى باديه راه را براى سه روز به روى قافله بستند تا آن كه آنان براى هر شترى يك ريال دادند . همچنين در عسفان هم نيم ريال براى هر شتر گرفتند . در هفتم محرم سال 1304 قافله‌اى از مكه به سوى جده رفت كه 300 شتر در آن بود و 50 نظامى از آن محافظت مىكردند . در ساعت سه از شب بود كه به جايى ميان بحره و قهوة العبد رسيد . در اين هنگام ، گروهى از اعراب به قافله حمله كرده به سوى نيروهاى نظامى تيراندازى كردند و عده‌اى ديگر به غارت مشغول شدند . در اين رخداد ، هشت نفر از حجاج كشته شدند . همين مقدار از جمّال‌ها كشته شد و اين به جز مجروحان بود . زمانى كه خبر به مكه رسيد ، يك نيروى نظامى براى مواجهء با آنان اعزام شد . « 2 » در سال 1318 مطوّفى مصر و جاوه و هند و مغرب و آناتولى را به مزايده گذاشت و به اين ترتيب جستجو كردن مطوّف را از طرف حجاج برانداخت و آنان را ملزم كرد تا مطوّفى كسى را بپذيرند كه كار مطوّفى آن منطقه را از امير خريدارى كرده است . « 3 » ابراهيم رفعت پاشا مىگويد : « 4 » زمانى كه جميل پاشا به مكه آمد ، تقسيمات مربوط به جاوه را باطل كرد ، اما اين تقسيمات دوباره در زمان راتب پاشا آغاز شد . وى

--> ( 1 ) . إفادة الأنام ، خطى . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . مرآة الحرمين ( بدون ياد از صفحه ) . ( 4 ) . همان .