أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
645
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
همهء آنان به مكه باز گردند . در سال 1314 شريف عون دستور تبعيد شيخ عبدالرحمن سراج مفتى حنفىها ، شيخ محمد عابدين حسين مفتى مالكىها ، و سيد ابراهيم نايب حرم ، و سيد علوى سقاف شيخ الساده در مكه و سيد عبداللَّه بن محمد الزواوى را صادر كرد . « 1 » برخى از معاصران شريف عون مىگويند كه اين تبعيدشدگان ، مطالبى در شكايت از رفتارهاى شريف عون در مكه در صورت جلسهاى نوشته آن را امضا كرده و فرستادند . خليفه يا كسان ديگرى كه در قصر بودند و تمايل به سياست شريف عون داشتند ، همان صورت جلسه را براى شريف عون فرستادند تا بخواند . شريف مصمم شد از افرادى كه آن را امضا كرده بودند انتقام بگيرد . برخى را به زندان انداخت و برخى را تبعيد كرد . برخى هم مىگويند كه متن اين صورت جلسه ، همراه با گروهى كه در رأس آنها راتب پاشا بود ، جهت تحقيق به مكه پس فرستاده شد . در اين وقت ، شريف عون توانست دوستى احمد راتب پاشا را به دست آورد و نتيجهء تحقيق را به نفع خود گرداند . به دنبال آن راتب پاشا به جاى جميل پاشا ، منصوب گرديد . اين منابع مىگويند كه شريف ، پس از ماجراى آن صورت جلسه ، سختگيرى بيشترى با مردم مىكرد و زمانى كه از نويسندگان آن انتقام گرفت ، در تعامل خود با ديگران رفتار تندى را پيش گرفت كه آثار سويى براى او داشت . چنين به نظر مىآيد كه شريف عون - صرف نظر از آن ماجرا - رفتارهاى شگفت و متناقضى داشته است . برخى از معاصرانش از دانش سرشار و علاقهء او به انجام كارهاى خير و خندهرو بودنش در مجالس خصوصى و دوستىاش با افراد صلح جو سخن مىگويند . در همان حال ، از بخشندگى بيش از حد ميان نديمانش و سختگيرىاش نسبت به حُجّاج و اصرار وى در عقوبت مخالفان و حمايتش از خزناويه كه تودهء مردم را تحت فشار گذاشته بودند ، ياد مىكنند .
--> ( 1 ) . إفادة الأنام ، خطى .