مىگفتند : اليوم يا بني لحميد بيته - امّا حياته و امّا مَوته . « 1 » حميد خانه‌اى به شكل مربّع ساخته است ، يا مىماند و يا مىميرد . « 2 » نيز نخستين كسى كه براى خانه‌اش در گذاشت حاطب بن ابىبلتعه بود . « 3 » تا آن وقت ، در فضاى برابرِ خانه ، ميدانگاهى تعبيه مىكردند تا حجاج و مُعتمرين در آنجا به سر برند . زمانى هم كه شروع به گذاشتن در براى خانه‌هايشان كردند ، تنها براى برخى از غرفه‌ها و اتاق‌هاى خانه در مىگذاشتند ، اما مدخل اصلى را كه برابر همان ميدانگاه بود ، باز مىگذاشتند . گفته‌اند ، وقتى هند دختر سهيل ، از عمر اجازه خواست تا براى خانه‌اش دو در بگذارد ، عمر مخالفت كرده ، به او گفت : شما مىخواهيد خانه‌هايتان را به روى حجاج و معتمرين ببنديد . اما آن زن گفت : نيّت من ، جز محافظت از حجاج و اموال آنان نيست . من آن را به روى غارتگران مىبندم . در اين وقت عمر به او اجازه داد . محل سكونت قبايل در مكه مىتوان به اين نكته رسيد كه آبادى و عمران در دوره‌اى كه ما از آن سخن مىگوييم ، در وضعيتى خوب و بانشاط بود . دوره‌اى كه چادرها و خيمه‌ها كنار گذاشته شد و به جاى آن در قسمت بالا و پايين مكه ، در حاشيهء وادى ابراهيم بناهايى ساخته شد . اين بناها تا ابتداى محل امروزى شاميه به سمت قعيقعان ادامه يافت ؛ به طورى كه منازل قبايل مختلف كاملًا به هم چسبيد و هر تيره و طايفه‌اى ، جايى از وادى و شعب‌ها را به خود را اختصاص دادند . البته اين آبادى ، آن‌چنان كه امروزه ما شاهدش هستيم به بلنداى

--> ( 1 ) . اخبار مكة فاكهى ، به نقل از : فتح البارى ، 8 : 247 ، و بنگريد : الجامع اللطيف ابن ظهيره ، 26 . ( 2 ) . حميد بن زهير از تيرهء بنى اسد بن عبد العزى بود كه در جاهليت بمرد . فرزندان وى عبدالله و عبيدالله و عثمان و زينب اسلام را درك كردند كه شرح حالشان در كتاب‌هاى صحابه‌شناسى آمده است . « ج » ( 3 ) . الإعلام بأعلام بيت اللَّه الحرام ( چاپ شده در حاشيهء خلاصة الكلام ) ، 23 . حاطب بن ابى بلعته ، صحابى معروف‌رسول خدا صلى الله عليه و آله و بدرى است ، كه داستان نامه‌نگاريش براى قريش براى اعلام خبر اعزام لشكر پيامبر صلى الله عليه و آله بسيار شايع است . وى آزاد شده عبيدالله بن حميد بن زهير بود و زمانى هم نامهء رسول خدا صلى الله عليه و آله را براى مقوقس پادشاه مصر برد . وى بعدها در سن 65 سالگى در سال 30 هجرت در روزگار عثمان درگذشت . « ج »