أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
597
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
حكومت فرانسوىها در مصر تا سال 1216 به طول انجاميد . در اين سال ، پس از آن كه دولت عثمانى سپاهى را به مصر اعزام كرد ، فرانسوىها مجبور به تخليهء آنجا شدند . اين زمان كه مصر بار ديگر تحت سلطهء عثمانى درآمده بود ، امارت آن به خسرو پاشا واگذار شد . حكومت عثمانى در مصر چندان دوامى نيافت ، چرا كه آشوب و فتنه ميان سپاه فاتح و رؤساى آن بر سر رسيدن حقوقِ موظّفى آنان بالا گرفت . اين وضع تا سال 1220 ادامه يافت تا آن كه بحران فراگير شد . در اين ميان ، محمدعلى پاشا - جد خاندان خديوى مصر - همراه با بزرگان سپاه در رتبهء فرماندهى يكى از لشكرها بود . زمانى كه اوضاع را اينچنين بحرانى ديد ، همراه سپاه خود از البان براى فتح قلعهء قاهره حركت كرده در آنجا اقامت كرد و از همانجا به خاموش كردن فتنهها پرداخت . ديگر رؤساى سپاه هم دريافتند كه بهتر است براى نجات كشور از اين آشوبها در اطراف او گرد آيند . چيزى نگذشت كه وى را به عنوان والى مصر انتخاب و نام او را در صفر آن سال به عنوان حاكم مصر اعلام كردند . پس از آن ، واقعه را براى دربار عثمانى نوشتند و دولت عثمانى هم او را تأييد كرد . در اين وقت برخى از مماليك ترك ابراز نارضايتى كرده و شمارى از آنان به سراغ انگليسىها رفتند تا در باب عالى وساطت كرده ، آنان را به سِمت والى مصر انتخاب كنند . اين وساطت انجام شد و دولت عثمانى ، ناوگان مسلّحى را براى عزل محمدعلى فرستاد . در اين وقت ، شمارى از بزرگان مصر بر ضد اين اقدام شوريدند و با نوشتن نامهاى به دربار عثمانى ، درخواست تأييد محمدعلى را كردند كه در همان سال 1221 مورد تأييد قرار گرفت . انگليسىها كه از عدم پذيرش وساطت خود ناراحت شده بودند ، ناوگان خود را به سمت اسكندريه فرستاده ، آنجا را اشغال كردند . پس از آن به رشيد آمده ، آنجا را هم تصرّف كردند و سپس با محمدعلى از در صلح برآمده ، دوباره به سرزمين خود بازگشتند و محمدعلى همچنان والى مصر ماند . در اين وقت بود كه محمدعلى به فكر تقويت ارتش خود و بهبود اوضاع بلاد مصر