كرده بودند ، به غارت بسيارى از خانه‌ها پرداختند ، به طورى كه لباس جنازه‌ها را هم درآورده و با حملهء به خانه‌ها ، بسيارى از مردم را با انواع و اقسام ذلّت مورد اهانت قرار دادند . مردم از دست آنان متوحّش شدند و برخى از زنان حامله از ترس آنان سقط كردند . « 1 » بدين ترتيب ، صفحات تازه‌اى از زندگى شريف سعد ورق خورد كه صفحات سياهى بود . بايد از اين حاكمان شگفت زده شد كه چگونه در راه رسيدن به پيروزى و گرفتن تخت امارت ، همهء اصول اخلاقى و مروّت انسانى را به فراموشى سپرده ، براى رسيدن به اهداف خود حاضر به هتك حرمت مسلمانان و ريختن خون آنان مىشدند و رتبت خويش را در عالم اسلام پايين مىآوردند . شگفت‌تر آن كه كسانى هم پيدا مىشوند كه به آنان در اين قبيل پيروزى تهنيت مىگويند و با حسّ حمايت از اسلام و حميّتى كه دارند ، دولت آنان را استوار مىسازند . پاشاى ترك حاضر به تسليم در برابر شريف سعد نشد و با نيروهايى كه داشت در خانهء خود تحصن كرد . سعد مردم را در مسجد به يك اجتماعى عمومى فرا خواند و دلايل خويش را برايشان شرح داد و سپس از آنان پرسيد كه آيا او سزاوارتر و شايسته‌تر نيست ؟ همه گفتند : آرى . بار ديگر پرسيد . گفتند : آرى . سپس از بزرگان خواست نزد پاشا رفته او را قانع كنند . در اين وقت طى اين گفتگوها پاشا قانع شد و اين بعد از آنى بود كه در تأييد كارهاى او حجّت شرعى نوشتند . « 2 » امارت عبدالكريم براى بار دوم امارت سعد 18 روز بيشتر به طول نينجاميد ، زيرا امير عبدالكريم كه در يمن بود با سپاهى از عموزادگان و يارانش از قبايل عتيبه و حرب « 3 » از راه رسيده به مكه يورش برد و

--> ( 1 ) . خلاصة الكلام ، صص 141 - 142 . ( 2 ) . همان ، ص 143 . ( 3 ) . عتيبه در شمال شرقى مكه سكونت دارند ، كما اين كه قبايل حرب از حمراء تا عسفان در سمت شمال و شرق وغرب آن هستند ( عاتق ) . عتيبه از پنجاه كيلومترى شمال مكه به بعد سكونت دارند و از آنجا تا طائف در سمت شرق و جنوب امتداد مىيابد . از آنجا هم باز در دو سمت مسير تا جايى نزديك به يكصد كيلومترى غرب رياض سرزمينشان ادامه دارد . اما حرب ، منازل آنان از مر ظهران و جده تا ينبع و مدينه و از آنجا در سمت شمال تا علا ادامه دارد . در شرق به قصيم و دهنا و تا مرزهاى عراق مىرسد . شاخه‌هايى از آن به سمت جنوب جده تا دوقه ادامه مىيابد .