به وكيل تجارى خود در مكه دستور داد تا محلى را در كنار مسجد شناسايى كند و در آنجا مدرسه‌اى به نام وى براى تدريس فقه مذاهب اربعه بنا نمايد . « 1 » همين طور رباطى هم براى سكونت فقرا ساخته شود كه شامل 72 حجره براى ايتام باشد . نيز مدرسه‌اى براى ايتام بسازد كه گنجايش چهل طلبه را داشته باشد . به علاوه براى فقرا و ايتام ، از گندم ، موظفى سالانه به مقدار كافى تدارك ببيند . وكيل ، برخى از رباطهاى موجود در سمت باب‌السلام و باب النبى را تبديل به بناهاى مورد نظر كرد . همين طور خانهء يكى از زنان اشراف با نام شمسيه از بنىالحسن را خريد و در آنجا مدرسهء معروف قايتباى را بنا كرده ، درى هم از آن به سمت مسجد گشود كه به آن باب قايتباى گفته مىشد . بالاى آن هم مناره‌اى به نام قايتباى ساخت . سپس به كار برنامه‌ريزى درسى در آن پرداخت و حقوقى براى استادان معين كرد و تعدادى خانه را در مكه وقف اين كار نمود . همين طور برخى از روستاها و مزرعه‌ها را در مصر وقف كرد تا غَلّات آن براى مدرسه صرف شود . غلّاتى كه مبلغ آن سالانه دو هزار دينار طلا بود ، وقف مدرسه شده بود . غلّات اين روستاها هر ساله تا روزگار قطب الدين حنفى در قرن دهم به مكه حمل مىشد . « 2 » باور شيخ باسلامه در كتاب عمارة المسجد الحرام آن است كه برخى از سلاطين متأخر مصر ، روى اين اوقاف دست گذاشته ، آنها را تحت نظارت دولتى درآوردند . « 3 » قايتباى كتابخانه‌اى هم در مكه بنا كرد كه شمار زيادى كتاب در آن بود . شيخ قطب‌الدين گويد كه اين كتابخانه به مرور زمان توسط كسانى كه كتاب به امانت مىگرفتند آسيب ديد . او در دورهء نخست عثمانى ، متولّى آن شد و تلاش كرد تا آن را سامان بخشد . سپس مىنويسد : به دنبال اين اوضاع ، مدرسه رو به سقوط رفته ، در ايام حج ، محل اقامت امراى حج مىشد . به جز آن ، در طول سال هم محل اقامت شمارى ديگر بود كه براى

--> ( 1 ) . قايتباى به خواجه ابن الزمن دستور بناى اين مدرسه و همين طور رباطى را براى فقرا داد . در بارهء اين بنا و مسائل‌مربوط به آن بنگريد : منائح الكرم ، ج 3 ، صص 81 - 82 . در سال 882 قايتباى در پى خوابى كه ديد دستور داد تا داخل و خارج كعبه را شسته و آن را معطر كردند . همان ، ص 85 . « ج » ( 2 ) . الإعلام در حاشيهء خلاصة الكلام ، ص 153 . ( 3 ) . عمارة المسجد ، ص 77 .