أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
354
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
مكه بسيار خطرناك شد و خانههاى بسيارى از ساكنان مكه غارت گرديده ، به اموال حجاج يمن دست اندازى شد . محمد بن عجلان هم چندان ضعيف بود كه نتوانست بر بىنظمى غلبه كند يا استقرار را به مكه باز گرداند . « 1 » در اين سال ، قافلهء حج شامى ، به همراه خود قافلهاى از حجاج حلب آورده بود . همچنين در اين سال عراقىها نيز كه پس از سالها به حج نيامده بودند ، حج به جاى آوردند . شمار آنان اندك بود و عدد شتران آنان به بيش از پانصد نمىرسيد . « 2 » حسن بن عجلان در اين ميان ، و در ميان غبار ناامنى و آشوب ، نام جديدى در مكه درخشيد و او حسن بن عجلان بود كه در قياس با برادرانش از بيشترين حزم و اعتماد به نفس برخوردار بود . بسا ميان فرزندان عجلان هيچ كس در توانايى و قدرت در ادارهء امور مانند او نبود . بسيارى از منابع ، او را از علما و فضلا دانستهاند . « 3 » نوشتههاى مورّخان نشانگر آن است كه او از ناامنى دوران برادرش راضى نبود و يك سال پيش از قتل برادرش به مصر رفت . در آنجا بر ضد وى توطئهاى نزد چراكسه صورت گرفت و آنان به تصوّر اين كه به على بن عجلان براى تأمين امنيت مكه كمك كنند ، حسن را زندانى كردند . چيزى نگذشت كه اوضاع به عكس شد و شورش مكه بالا گرفت ، چندان كه به كشته شدن على و جانشينى برادرش محمد انجاميد . چراكسه در انتظار آن بودند كه با امارت محمد ، مكه روى آرامش ببيند ، اما وقتى او هم ناكام ماند ، متوجه زندانى خود حسن شدند . اينجا بود كه وى را آزاد كرده و حكمى براى امارتش براى مكه نوشتند . وى عازم مكه شد و حكومت را در 24 ربيع الاخر سال 809 بدون نبرد گرفت . « 4 »
--> ( 1 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 250 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . اتحاف فضلاء الزمن ، خطى . ( 4 ) . إفادة الأنام ، خطى .