حد گسترده به چشم ديد . صاحب يمن كه ملك منصور بود ، دو بار فرماندهى حمله به مكه را يكى در سال 635 و ديگرى در سال 639 بر عهده داشت . « 1 » نوشته‌اند كه اشغالگران در هر دو بار كه خبر آمدنش را به مكه شنيدند ، دارالاماره را با هرآنچه در آن بود با سلاح و ارزاق فراوان به آتش كشيدند . زمانى كه ابن رسول توانست ايوبيان مصر را در سال 639 از مكه بيرون كند ، در مكه ماند تا ماه رمضان را در آن‌جا روزه بگيرد . وى انواع ماليات و نيز مُكوس ( ماليات مأخوذه از حجاج ) را لغو نمود و كتيبه‌اى در اين باره نوشته در مقابل حجرالاسود نصب كرد . اين كتيبه تا سالها بود و پس از تسلط دشمنانش بر مكه آن را كنده دور انداختند . « 2 » كسانى كه در اين مدت توانستند امارت مكه را در دست بگيرند ، يكى طغتكين بود كه دو بار به امارت رسيد . ديگرى ابن مجلى و جفريل كه هر دو از مماليك ايوبى مصر بودند . بارها نيز وقتى ايوبىهاى يمن بر مكه سلطه يافتند ، راجح بن قتاده امير اين شهر اشغالى بود . گاهى هم فخرالدين ابن السلح و محمد بن مسيّب يمنى امارت مكه را در اختيار داشتند . « 3 » حسن بن على بن قتاده مسيب آخرين حاكم يمنى مكه در ادارهء امور شهر خودسرانه عمل كرده ، بر برخى از صدقات مخصوص اهالى دست‌اندازى كرد و مانع پرداخت حقوق سپاهيان شد و بار ديگر خراج‌گيرى و مكوس « 4 » را باب كرد . در اين وقت برخى از بزرگان عرب به ابوسعد حسن بن على بن قتاده پيشنهاد كردند تا مكه را از دست او درآورد . آن زمان كه وى در

--> ( 1 ) . إتحاف الورى ، ج 3 ، صص 54 ، 57 ، 58 . ( 2 ) . الذهب المسبوك ، مقريزى ، ص 80 . ( 3 ) . حوادث اين دوره را بنگريد در إتحاف الورى ، ج 3 ، ص 57 - 68 . ( 4 ) . الذهب المسبوك ، ص 80 .