أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
275
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
اين دوره رواج يافت . جُبّه هم كه شبيه همان چيزى است كه تاكنون هست ، از همان عهد است . فاطميان در مصر ، به خصوص در اعياد و مناسبتها ، خلعت به امرا و وزرا مىدادند . در اين لباسها ، از نخ زرى و نقره استفاده شده بود . به نظرم امراى مكه هم از اين خلعتها كه وسيلهاى براى ايجاد پيوند و ارتباط ميان آنان و فاطميان بود ، بهرهمند بودند . انواع مختلفى از لباسهايى كه از نخ زرى و نقرهاى در آنها استفاده شده بود در ايام حج و مناسبتها به مكه اهدا مىشد . طبيعى است كه پوشيدن اين قبيل لباسها در ميان طبقات بالا در مكه شايع گردد و بر پوشش اهالى ، آن مقدار كه در لباسهاى آنان ظاهر شود تأثير بگذارد و تا آنجا تغيير كند كه شبيه پوششهاى رايج ميان فاطميان باشد . علم و دانش در فصل مربوط به زندگى علمى در دورهء دوم عباسى گفتيم كه حلقههاى علم در مسجد ، مملو از طلاب و استادانى از پيروان مالك و شافعى و بعد از آن احمد بن حنبل بود . نيز اشاره كرديم كه با ورود به قرن چهارم ، به دليل پراكنده شدن بزرگان مكه در شهرها ، اين وضعيت به سستى گراييد . سستى مزبور در طول قرن چهارم تا ششم ادامه يافت . در اين مدت ، دانش تنها در برخى از خاندانهاى علمى بود كه به صورت ارثى علم و خطابت جمعه و امامت مسجد ميانشان ادامه مىيافت . از برجستهترين اين خاندانها در اواخر دورهء فاطمى در قرن ششم ، خاندان طبرى بود . خاندان طبرى خود را به قريش منتسب مىكردند . اجداد آنان از مهاجرانى بودند كه زمان عباسيان هجرت كرده ، به طبرستان ، رفته بودند ، اما اندكى نگذشت كه نوادگان آنان در قرن پنجم به مكه بازگشتند . نخستين كسى كه برگشت ابومعشر طبرى بود . وى در مكه سكونت نمود و از سال 488 شروع به تدريس كرد . در قرن ششم كسانى از اين خاندان مانند رضىالدين بن ابىبكر شهرت يافتند . از نسل اين خاندان كسانى همچنان در لباس اهل علم بودند تا آن كه در قرن سيزدهم هجرى منقرض شدند . « 1 »
--> ( 1 ) . مختصر نشر النور ، عبدالله ابوالخير ، چاپ شال 1398 با تحقيق محمد سعيد العامودى ، و احمد على ( عاتق ) .