بُعد اجتماعى يكى از پيامدهاى فتح مكه توسط اسلام ، پديد آمدن نوعى سازمان اجتماعى تازه بود كه تمامى آداب و عادات را ويران ساخت و به جاى آن رويّهء تازه‌اى كه مبتنى بر قرآن و سنّت نبوى بود ، شكل گرفت . در اين دعوت اجتماعى بود كه زنده به گور كردن دختران كه ميان طوايفى از قريش و شمار فراوانى از عرب شايع بود از ميان رفت . نكاح مَقت كه بر اساس آن زن شوهر مرده به عنوان ارث به پسران شوهرش يا خويشانش مىرسيد ، باطل اعلام شد . همين طور ازدواج با خواهر و عمه و خاله و دختران برادر و خواهر تحريم گشت و تعدد زوجات ، از بيش از چهار همسر محدود شد . حتى همين مقدار هم با شروطى كه قرآن گذاشته بود به شدت رو به كاهش گذاشت و يا از ميان رفت . زن ، آزادى زيادى را كه عرب منكر آن بود به دست آورد و البته براى اين آزادى حدودى گذاشته شد كه تعدّى از آن روا نبود . او نبايست زينت خود را جز در جاى خاص و تعريف شده ( آن‌چنان كه در سورهء نور آمده ) آشكار مىكرد . شوهر او حقى بر وى داشت كه قرآن آن را بيان كرده بود ، آنچنان كه مىتوانست از او فاصله بگيرد يا او را تأديب كند ، البته نه به شكل افراطى در حدّ آنچه از پدرانشان به ارث برده بودند . در سازمان اجتماعى تازه ، مسأله ازدواج و طلاق تعريف شده بود . همين طور قوانين مربوط به شير دادن . با بردگى هم مبارزهء سختى صورت گرفت و به جاى آن نظم جديدى كه از مشكلات بردگان مىكاست استقرار يافت و حقوقى به آنان داده شد كه قريش و عرب به آن باور نداشتند . در اين نظام جديد ، راه‌هايى براى آزادى بردگان تدارك ديده شد كه بسيار فراوان بود . در نظام اجتماعى - اقتصادى جديد ، ربا تحريم شد ، ابرازى كه به وابسته كردن افراد ضعيف به قوى ، در تمامى جوامع عربى و به خصوص در مكه تبديل شده بود ، آنچنان كه ثروتمند هر كارى كه مىخواست انجام مىداد . شراب و قمار هم تحريم گرديد . همين طور تمامى نظام خريد و فروش و قضاوت و ميراث كه سبب برانگيختن روح طغيان و