على قاضى عسكر
68
تخريب و بازسازى بقيع به روايت اسناد (فارسى)
تمام است ، البته مجلس شوراى ملى احق و اولى است كه در اين مسأله شركت كند . . . اما نمىتوانم بگويم اين مسألهء به اين بزرگى نتيجهاش يك ماهه و دوماهه ، يك ساله مىشود . مسأله بهقدرى بزرگ است كه بايد يكسال ، دو سال هم تعقيب كرد تا انشاءاللَّه الرحمان ( نااميد نيستيم ) نتيجهء خوبى بگيريم . » « 1 » اسناد و مدارك ناقص موجود ، حكايت از آن دارد كه اين ماده واحده به تصويب رسيد ، اما ظاهراً فشار زيادى بر اين جناح مجلس وارد آمد ، بهطورى كه تقريباً يك ماه پس از اين ، مدرس در تاريخ 7 / 8 / 1305 در راه مدرسهء سپهسالار ( شهيدمطهرى ) ترور شد و اگرچه از اين توطئه جان سالم بهدر برد ، اما نتوانست لااقل در 10 جلسه مجلس حضور يابد . متأسفانه فقدان اسناد و مدارك سبب شده تا پس از اين واقعه ، ديگر اطلاعى از نتيجهء اقدامات كميسيون و فعاليتهاى مدرس دراختيار نداشته باشيم . تنها يك سند كه تاريخ تقريبى آن ، سال 1345 ه . ق . / 1305 ه . ش است ، تاحدى فشار حاكم بر جناح مدرس را روشن مىكند . در اين سند ، ميرزا مهدى زنجانى ، از يكى از تجّار ( تهران ) مىخواهد تا پيام او را به مدرس ابلاغ كند كه :
--> ( 1 ) . فصلنامهء تاريخ روابط خارجى ، سال دوّم شمارهء 9 ، ص 33